ξανά για τις πολιτικές συνεργασίες...

(ανταπάντηση σε παρέμβαση του Κ. Βλάσση στο corfupress.com)

Στην μικρή μου παρέμβαση για τις πολιτικές συνεργασίες που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα της Νέας Ριζοσπαστικής Κίνησηςⁱ, ο σύντροφος Κ. Βλάσσης απαντά με ένα σχετικά μακροσκελές άρθροⁱⁱ. Νομίζω ότι θα ήταν προς όφελος της κοινής μας υπόθεσης να ξεκαθαρίσουμε 2-3 ζητήματα, πολύ περισσότερο που το ύφος του άρθρου του είναι και κόσμιο και στα πλαίσια της ευπρέπειας για συζήτηση αριστερών (πράγμα καθόλου αυτονόητο αν δει κανείς πολλά απαράδεκτα άρθρα πολεμικής που δημοσιεύονται τελευταία).

Τι είναι πολιτική;

Ποια είναι η ουσία των διαφορών μας; νομίζω δεν θα αδικήσω το άρθρο του Κ. Βλάσση αν αναφέρω ένα δικό του απόσπασμα: “Για την Αριστερά, το πολιτικό πρόγραμμα είναι σχεδόν το Α και το Ω στην πολιτική της και συνεπώς οδηγός για την πολιτική συμμαχιών. Οφείλει να καταθέσει ένα τέτοιο πρόγραμμα, με το οποίο να απευθύνεται στα λαϊκά στρώματα, να τα πείθει, να τα ριζοσπαστικοποιεί” (η υπογράμμιση δική μου).
Με απλά λόγια ο Κ. Βλάσσης υποβιβάζει την πολιτική σε προπαγάνδα, σε παιδαγωγική και υποβιβάζει ένα κόμμα σε όμιλο θεωρίας. Δηλαδή καταλαβαίνει σαν πολιτική ακριβώς αυτό που ΔΕΝ είναι πολιτική. Η πολιτική δεν πάει να “πείσει” και να “ριζοσπαστικοποιήσει”, ξεκινάει απο το σημερινό επίπεδο συνείδησης και πάει με βάση αυτό να αλλάξει τον συσχετισμό δυνάμεων,” να δημιουργήσει πλειοψηφία, ώστε να πάρει την εξουσία. Ο Λένιν πήρε την εξουσία με τρία, απλά, αστικά αιτήματα: ειρήνη, ψωμί, διανομή της γης (δηλαδή παραιτούμενος απο το πρόγραμμα των μπολσεβίκων, που μίλαγε για εθνικοποίηση και υιοθετώντας το πρόγραμμα των εσέρων για μοίρασμα της γης, κάνοντας “δεξιά” στροφή σύμφωνα με την ορολογία του συρμού). Αν πήγαινε με την αντίληψη του Κ. Βλάσση να “πείσει” τα εκατομμύρια καθυστερημένους αγρότες ότι το μπολσεβίκικο πρόγραμμα για εθνικοποίηση της γης ήταν καλλίτερο και πιο ριζοσπαστικό, απο το μικροαστικό εσέρικο για μοίρασμα, φυσικά δεν θα είχε γίνει η επανάσταση. Αυτή και μόνο η διαφορά εξηγεί απο ότι φαίνεται, όλη την πολιτική σύγχυση που πηγάζει και για τα υπόλοιπα ζητήματα που έχουμε διαφωνίες, συμπεριλαμβανομένου και του ζητήματος των συνεργασιών. Με μια αριστερά του 3-4% αυτό δεν είχε τόση σημασία. Με μια αριστερά που βάζει θέμα εξουσίας, άρα φιλοδοξεί να κερδίσει την πλειοψηφία αυτό έχει τεράστια διαφορά, ή καλλίτερα είναι η διαφορά της νίκης απο την ήττα.

Τι είναι το ενιαίο μέτωπο των εργαζομένων;

Σχεδόν οτιδήποτε λέει ο Κ. Βλάσσης για την στρατηγική του ενιαίου μετώπου είναι δυστυχώς λάθος. Κατ αρχάς το κομμουνιστικό κίνημα δεν είχε για το θέμα αυτό ενιαία πολιτική διαχρονικά, άλλαζε θέσεις όχι μόνο λόγω συνθηκών αλλά και σαν αποτέλεσμα σκληρής εσωκομματικής ιδεολογικής και πολιτικής πάλης, και μάλιστα μετά απο ήττες.
Η αρχική επεξεργασία όσο ζούσε ο Λένιν ακόμα, ήρθε σαν αποτέλεσμα της συνειδητοποίησης ότι η συνεργασία με τους λεγόμενους “ρεφορμιστές” είναι ο μοναδικός τρόπος, ώστε ταυτόχρονα και να αντιπαλεύεται η πολιτική της αστικής τάξης και να αλλάζει ο εσωτερικός συσχετισμός στα πλαίσια της αριστεράς. Δηλαδή η θεμιτή ιδεολογική ενδοαριστερή διαπάλη να διεξάγεται με τρόπο που να μην βοηθά τον αντίπαλο, αλλά να τον αδυνατίζει. Αρχικά η συνεργασία περιοριζότανε στην βάση, αλλά μετά επεκτάθηκε και στις κορυφές, έφτανε μέχρι την εκλογική συνεργασία με την σοσιαλδημοκρατία, για κοινή εργατική κυβέρνηση.
Αργότερα η στρατηγική αυτή αντικαθίσταται απο την σεκταριστική και επικίνδυνη στρατηγική του “σοσιαλφασισμού”, που με απλά λόγια ήταν η στρατηγική να θεωρεί την σοσιαλδημοκρατία και ιδιαίτερα την αριστερή της πτέρυγα, κύριο εχθρό. Αυτή η πολιτική οδήγησε σε στρατηγική ήττα και διευκόλυνε τη νίκη του ναζισμού. Παρόμοια στρατηγική υιοθετείται σήμερα απο το ΚΚΕ και από όσους θεωρούν τον ΣΥΡΙΖΑ σαν κύριο εχθρό, με συνέπεια να μην συνεργάζονται μαζί του στην βάση ενός κοινού προγράμματος και έτσι να διευκολύνουν την παραμονή της αστικής μνημονιακής πολιτικής, προσπαθώντας να κεφαλαιοποιήσουν πιθανή αποτυχία.
Με την τραγική συνειδητοποίηση των ολέθριων αποτελεσμάτων της στρατηγικής του “σοσιαλφασισμού” (άνοδος ναζισμού στην εξουσία) αλλάζει πάλι η στρατηγική, επανέρχεται το ενιαίο μέτωπο, μαζί με το παλλαϊκό μέτωπο, δηλαδή την στρατηγική που πρόβλεπε συνεργασίες και με αστικά κόμματα για την αποτροπή της ναζιστικής απειλής. Με βάση αυτήν την στρατηγική ανδρώθηκαν τα ΚΚ, και μάλιστα στην Ελλάδα είχαμε την εποποιία της εαμικής αντίστασης. Αν μέναμε στην πολιτική του σοσιαλφασισμού, δηλαδή να θεωρούνται οι σοσιαλιστές και οι άλλοι αστοί πολιτικοί που συγκρότησαν μαζί με τους κομμουνιστές το ΕΑΜ σαν κύριος εχθρός, δεν θα είχαμε το ΕΑΜ και το έπος της αντίστασης. Και όμως αυτή την πολιτική στην ουσία υπερασπίζεται ο Κ. Βλάσσης σήμερα!

Ανακρίβειες και αντιφάσεις.

Θα μπορούσαμε να σταματήσουμε εδώ. Όμως στο άρθρο υπάρχουν μια σειρά ανακρίβειες και αρκετές αντιφάσεις που θα θέλαμε να συζητήσουμε, όχι απο διάθεση να κολλήσουμε τον σύντροφο στον τοίχο, αλλά γιατί πιστεύουμε ότι μόνο όφελος μπορεί να προκύψει απο αυτό.

1. ανακρίβεια πρώτη: “η Λαϊκή Συσπείρωση και ο Κ. Φαγογένης στηλίτευσαν τη σύμπραξη της παράταξης Νικολούζου με αυτήν του ΠΑΣΟΚ”. Η συνεργασία κάποιων στελεχών (η πλειοψηφία τους μοιράστηκε σε άλλους συνδυασμούς) και μάλιστα συνεργασία κόντρα στην λυσσασμένη αντιΣΥΡΙΖΑ πολιτική του ΠΑΣΟΚ-Βενιζέλου, βαφτίζεται συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ. Να ρωτήσουμε και εμείς κάτι: όλοι οι υποψήφιοι της ΛΑΣΥ είναι αριστεροί; και αυτοί που έφυγαν στο και 5' για να πάνε σε Τρεπεκλή-Υδραίου;
2. ανακρίβεια δεύτερη: “Συνεπώς, η κύρια λογική του κ. Δ. Πολίτη ότι, εφόσον γενικά οι συνεργασίες είναι αποδεκτές από το λενινισμό, άρα, οι συγκεκριμένες που κάνει η παράταξη του κ. Νικολούζου είναι…. η εφαρμογή του λενινισμού στο σήμερα, ...”. Εμείς δεν ισχυριστήκαμε ότι όλες οι συνεργασίες είναι εφαρμογή του λενινισμού. Ισχυριστήκαμε ότι το να μην κάνεις καμιά, μα καμιά, συνεργασία είναι περιφρόνηση του λενινισμού. Ας μας πουν ποιά συνεργασία κάνει το ΚΚΕ. Ακόμα και την ΑΝΤΑΡΣΥΑ την κατηγορεί οπορτουνιστική και της επιφυλάσσει το χειρότερο υβρεολόγιο. Ακόμα και το ΕΑΜ ο Μαίλης το έβγαλε οπορτουνιστικό, πάει να ξαναγράψει την ιστορία με βάση το δόγμα “καμιά συνεργασία”.
3. Ανακρίβεια τρίτη: “Υιοθετεί, δηλαδή, ο κ. Πολίτης τον ίδιο ιδεολογικό εκβιασμό που έκανε επί δεκαετίες το Πασόκ στους ψηφοφόρους της Αριστεράς δήθεν «για να φύγει η δεξιά»”. Αν θυμάται ο Κ. Βλάσσης τότε το ΚΚΕ ζητούσε επίμονα απο το ΠΑΣΟΚ να συνεργαστούν στη βάση ενός προγράμματος, και ήταν το ΠΑΣΟΚ που αρνιότανε, για αυτό το ότι ζητούσε να ψηφιστεί απο τους αριστερούς ήταν εκβιασμός. Σήμερα είναι ο ΣΥΡΙΖΑ που καλεί σε συνεργασία, και είναι οι ΚΚΕ-ΑΝΤΑΡΣΥΑ που αρνούνται στο όνομα της καθαρότητας, άρα εκβιασμός είναι να ζητούνε στο όνομα της “καθαρότητας” την αριστερή ψήφο απο ψηφοφόρους που θέλουν διώξουν το Σαμαρά και τα μνημόνια απο την εξουσία.
4. Ανακρίβεια τέταρτη: “ η τακτική του ενιαίου μετώπου δεν σημαίνει καθόλου μια εκλογική σύμπραξη...”. Νομίζω είναι καιρός να τελειώνουμε με αυτήν την σύγχυση (για να μην πούμε τίποτα βαρύτερο). Πέραν τού ότι και η στρατηγική του ενιαίου μετώπου, όχι είναι αλήθεια απο την αρχή, αλλά όσο ωρίμαζε σαν ιδέα, μιλούσε και για εργατική κυβέρνηση με ή χωρίς τους κομμουνιστές, ας δούμε πως ο Λένιν αντιμετώπιζε γενικά το ζήτημα. Στην Αγγλία το 1920 κυβερνούσαν οι συντηρητικοί. Το ρεφορμιστικό εργατικό κόμμα διεκδικούσε την εξουσία. Οι “αριστεροί” κομμουνιστές (Σύλβια Πάνκχερστ) θεωρούσαν ότι αργά η γρήγορα οι εργατικοί θα κερδίσουν και άρα έπρεπε όχι να τους υποστηρίξουν αλλά να προετοιμάζονται για την ανατροπή τους. Ο Λένιν στόλισε με το γνωστό του ύφος τους Άγγλους συντρόφους και τους είπε ότι όχι μόνο έπρεπε να επιδιώξουν συνεργασία, αλλά ακόμα και αν οι Εργατικοί αρνηθούν την συνεργασία οι κομμουνιστές πρέπει να τους υποστηρίξουν μονομερώς μη βάζοντας υποψήφιους, για την ακρίβεια να τους αναγκάσουν να νικήσουν. Όλα αυτά τα έγραψε σε μπροσούρα που μοίρασε στους αντιπροσώπους στο 3ο συνέδριο της Διεθνούς και όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να τα διαβάσει στον 41ο τόμο των απάντων.
5. Ανακρίβεια πέμπτη: “ να γίνει κατανοητό ότι όταν λέμε για τη σοσιαλδημοκρατία της εποχής, εννοούμε κάτι πολύ διαφορετικό από αυτό που γνωρίζουμε ως σοσιαλδημοκρατικό χώρο σήμερα”. Η στρατηγική του ενιαίου μετώπου με τους σοσιαλδημοκράτες υιοθετήθηκε 2-3 χρόνια αφού οι σοσιαλδημοκράτες είχαν βάψει τα χέρια τους με το αίμα των Λούξεμπουργκ και Λίμπκνεχτ. Με τέτοια σοσιαλδημοκρατία προέτρεπε ο Λένιν την συνεργασία. Και για όνομα του θεού δεν μιλάμε για την σοσιαλδημοκρατία, αλλά για τον ΣΥΡΙΖΑ, ένα αριστερό κόμμα, όσο και ρεφορμιστικό αν το θεωρεί κάποιος “επαναστάτης”.
6. Ανακρίβεια έκτη:το ΚΚΕ παλεύει για την αποδέσμευση απο την Ευρωπαϊκή Ένωση; όχι βέβαια! Το θεωρεί οπορτουνισμό, αν δεν έχει όλη την εξουσία.“Μην πέσετε στην παγίδα των δήθεν «επαναστατικών», «ανατρεπτικών», «αριστερών» κομμάτων και ομάδων που σας τάζουν καλύτερες μέρες, με έξοδο από την Ευρωζώνη, με αλλαγή νομίσματος, με έξοδο από την ΕΕ, ενώ θα παραμένουν στην εξουσία οι μονοπωλιακοί όμιλοι, η πλουτοκρατία.”(απο την φετεινή διακήρυξη του ΚΚΕ για τις ευρωεκλογές). Άρα πριν πάρει όλη την εξουσία, η “αποδέσμευση θα είναι καταστροφή” (Παπαρήγα). Μια κουβέντα ακόμα. Φυσικά και ο ΣΥΡΙΖΑ, και κάθε λογικός άνθρωπος καταλαβαίνει ότι αν η Αριστερά πάρει όλη την εξουσία στην Ελλάδα (και όχι μόνο την κυβέρνηση), και αντίθετα στην Ευρώπη παραμένουν στην σημερινή κατάσταση, και αν ήταν δυνατόν να οικοδομηθεί σοσιαλισμός σε μια χώρα, προφανώς δεν θα είχαμε καμιά θέση σε μια τέτοια Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω πλήρους ασυμβατότητας. Τώρα το γιατί στην Ελλάδα θα είχαμε τόσο ριζική αλλαγή συσχετισμού δυνάμεων αλλά στην Ευρώπη όχι, αυτό είναι κάτι που πρέπει να εξηγηθεί. Επίσης το ότι η θεωρία της οικοδόμησης σε μια χώρα χρεοκόπησε είναι ένα ζήτημα που απο ότι φαίνεται ακόμα δεν έχει συνειδητοποιηθεί απο κάποιους, παρά την περιπέτεια του “υπαρκτού”.
7. Αντίφαση πρώτη: “Η λογική, λοιπόν, του Ενιαίου Μετώπου ήταν να ενώσει την εργατική τάξη απαντώντας στον κατακερματισμό που ωφελούσε την αστική”. Γιατί τότε η διάσπαση ωφελούσε την αστική τάξη και τώρα η ίδια διάσπαση δεν την ωφελεί, μένει να το ανακαλύψουμε.
8. Αντίφαση δεύτερη: “η εμφάνιση του φασισμού έπαιξε επίσης το ρόλο της στην υιοθέτηση της τακτικής του Ενιαίου Μετώπου”. Δηλαδή το μνημόνιο και η ανθρωπιστική κρίση δεν είναι ίδια και μεγαλύτερη καταστροφή; αλήθεια ζούμε στην ίδια χώρα;
9. Αντίφαση τρίτη: “Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι εργατικό κόμμα”. Θέλει πολύ συζήτηση για την τυπολογία των κομμάτων, πάντως και ο Κ. Βλάσσης δεν αμφισβητεί ότι σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ έχει κερδίσει την πλειοψηφία του κόσμου της μισθωτής εργασίας. Από αυτή την άποψη, η στρατηγική του ενιαίου μετώπου έχει πλήρη εφαρμογή, τουλάχιστον όσον αφορά την ανάγκη συμμετοχής του ΣΥΡΙΖΑ, περισσότερο μάλιστα και απο το ΚΚΕ, και συζητιέται αν περιλαμβάνει την ΑΝΤΑΡΣΥΑ, που η επιρροή της περιορίζεται σε ομάδες διανοουμένων και φοιτητών.

Τελικά το κείμενο αδυνατεί να απαντήσει στο αν η απομάκρυνση των Σαμαρά-Βενιζέλου και των μνημονιακών πολιτικών που ακολουθούν ενδιαφέρει το ΚΚΕ, την ΑΝΤΑΡΣΥΑ και τον Κ. Βλάσση. Ενδιαφέρει όμως σίγουρα την πλειοψηφία του σκληρά δοκιμαζόμενου κόσμου της μισθωτής εργασίας και των μεσαίων στρωμάτων. Θα είναι δυστύχημα η ιστορική αυτή ευκαιρία να μην ευοδωθεί απο την μικροκομματική και αδιέξοδη αυταπάτη της άλλης Αριστεράς ότι μπορεί να κεφαλαιοποιήσει πιθανή αποτυχία του ΣΥΡΙΖΑ, και να εργάζεται απο τώρα για αυτό.

ihttp://www.neriki.gr/interferences/%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B9%CF%82-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%B5%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CE%BD%CF%8D%CF%83%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82/

iihttp://www.corfupress.com/v3/itemid-fix7/37769-%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%AF-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%B1%CF%83%CE%B9%CF%8E%CE%BD-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CE%BF%CF%86%CE%B5%CE%B9%CE%BB%CF%8C%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B7-%CE%B1%CF%80%CE%AC%CE%BD%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7

για τις πολιτικες συνεργασίες.

"να κάνεις πόλεμο για την ανατροπή ...και να παραιτείσαι προκαταβολικά από συμφωνίες και συμβιβασμούς με τους ενδεχόμενους (έστω και προσωρινούς, ασταθείς, ταλαντευόμενους, συμβατικούς) συμμάχους δεν είναι πράγμα σε αφάνταστο βαθμό γελοίο;"
(Λένιν άπαντα τ. 41. σελ. 54)
“όλη η ιστορία του μπολσεβικισμού... είναι γεμάτη απο περιπτώσεις συμφωνιών, συμβιβασμών με άλλα κόμματα, χωρίς να αποκλείονται και τα αστικά κόμματα”.
(Λένιν, άπαντα τ. 41, σελ. 54)

1. με αφορμή την αυτοδιοικητική συνεργασία του ψηφοδελτίου του ΣΥΡΙΖΑ στην Κέρκυρα με κάποια στελέχη του ΠΑΣΟΚ, αλλά και γενικότερα την συζήτηση που έχει ανοίξει για ορισμένες επιλογές συνεργασιών και την κατάρτιση του ευρωψηφοδελτίου επιβάλλεται να ξαναμιλήσουμε για το ζήτημα των συνεργασιών. Επειδή τα πολύ θεωρητικά μπορεί να μπερδεύουν κάποιους ας κάνουμε μια μεταφορά. Υποθέστε ότι σε μια γειτονιά μια συμμορία επιτίθεται σε έναν “φίλο” σας. Εκείνος μόνος είναι φανερό ότι δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα. Εσείς δεν θέλετε να τον βοηθάτε είτε απο φόβο είτε απο την σκοπιμότητα ότι αν τις φάει θα ξεφτιλιστεί και έτσι θα κερδίσετε το κορίτσι που διεκδικείτε και οι δυο. Αν στην επικείμενη συμπλοκή χτυπήσει άσκημα ή και σκοτωθεί δεν θα είστε συνυπεύθυνος; Παραπέρα. Ένας απο την συμμορία για διάφορους λόγους ξεκόβει και πάει να τον βοηθήσει (για τους δικούς του λόγους φυσικά, πιθανά για να εξιλεωθεί ή να γλυτώσει απο πιθανή δίωξη της συμμορίας). Ο φίλος σας αποδέχεται την βοήθεια, και έτσι γλυτώνει το ξύλο ή και τα χειρότερα. Έχετε τότε δικαίωμα να τον κατηγορήσετε ότι κακώς αποδέχτηκε την βοήθεια απο έναν πρώην συμμορίτη με βεβαρυμένο παρελθόν, που χθες ακόμα ήταν στην συμμορία και βάραγε κόσμο και να ισχυρίζεστε ότι έτσι ο φίλος σας γίνεται κολυμβήθρα του Σιλωάμ; και αν το κάνατε δεν θα φαινόσαστε εντελώς γελοίος;
2. ακριβώς αυτή είναι η κριτική που γίνεται στον ΣΥΡΙΖΑ. Στην Κέρκυρα το ΠΑΣΟΚ δεν κατάφερε να συγκροτήσει ψηφοδέλτιο. Ένα μέρος του στήριξε το ψηφοδέλτιο της Υδραίου, ένα άλλο τον Τρεπεκλή (Δαγκλή), και ένα τρίτο, σε αντίθεση με τον λυσσασμένο αντι-συριζιτισμό του Βενιζέλου συνεργάστηκε με το ψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ, κάτω απο το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ. Το πιο πιθανό είναι να διατηρούν τις απόψεις τους. Προφανώς έρχονται για τους δικούς τους λόγους. Αντικειμενικά όμως βοηθάνε την λαϊκή προσπάθεια για νίκη και απαλλαγή απο τα μνημόνια και την πολιτική τους. Βοηθάνε στο να αλλάξει ο συσχετισμός προς την μεριά των αντιμνημονιακών δυνάμεων. Είναι σταθεροί σύμμαχοι; ο καιρός θα δείξει, αλλά και αν δεν είναι (σύμφωνα και με το Λένιν όπως παραθέσαμε στην αρχή) δεν υπάρχει πρόβλημα. Μήπως αλλοιώσουν την φυσιογνωμία του ψηφοδελτίου; είναι δυνατόν 2 υποψήφιοι σε σύνολο 500 να επιτύχουν κάτι τέτοιο ακόμα και αν το ήθελαν; Θα βοηθήσει η παρουσία τους; τα αποτελέσματα θα δείξουν. Αν εκλεγούν σημαίνει ότι φέραν κόσμο που αλλιώς θα ενίσχυε τα μνημονιακά ψηφοδέλτια. Και αν εκλεγούν τι αποφάσεις θα εφαρμόζουν; οι αποφάσεις θα παίρνονται συλλογικά και στην βάση του προγράμματος που είναι του ΣΥΡΙΖΑ. Άρα δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος; Δεν λέμε τέτοιο πράγμα, σε κάθε συνεργασία κάτι κερδίζεις και κάτι χάνεις, απλά πρέπει να έχει την ικανότητα να ζυγίσεις τι είναι το κύριο.
3. Η ειρωνεία του πράγματος είναι ότι η κριτική πέραν απο τους Σαμαρικούς που κατηγορούν ότι πρώην στελέχη του ΠΑΣΟΚ έρχονται στον ΣΥΡΙΖΑ την ίδια στιγμή που αυτοί συγκυβερνούν με το βαθύ ΠΑΣΟΚ της διαπλοκής, και μάλιστα του προσφέρουν ομπρέλα προστασίας και ατιμωρησία χάριν της συγκυβέρνησης (πχ υπόθεση υποβρυχίων), κριτική ασκείται και απο τα “αριστερά”. ΚΚΕ και ΑΝΤΑΡΣΥΑ “αγανακτούν” με αυτές τις συνεργασίες και σηκώνουν εκκωφαντικό θόρυβο. Αλλά προς τι όλα αυτά; γιατί δεν συνεργάζονται αυτοί στην βάση ενός κοινού προγράμματος όπως επαλειμμένα τους έχει προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ; και μιας ορκίζονται στον Λένιν γιατί δεν ακολουθούν την λενινιστική πολιτική του ενιαίου μετώπου προκειμένου η θεμιτή αντιπαλότητα τους στον ΣΥΡΙΖΑ να μην ενισχύει τον αντίπαλο αλλά να βοηθάει στην ανατροπή του; γιατί αποσύρονται απο το πολιτικό διακύβευμα της συγκυρίας, που είναι η ανατροπή των μνημονίων και της Σαμαροβενιζελικής κυβέρνησης, με στόχο να επενδύσουν σε μια πιθανή αποτυχία του ΣΥΡΙΖΑ; Αυταπατώνται αν νομίζουν ότι θα κερδίσουν απο μια τέτοια αποτυχία. Τίποτα δεν διδάχτηκαν απο τις ανατροπές στην ΕΣΣΔ. Η αποτυχία του “υπαρκτού” συμπαρέσυρε όλες τις τάσεις της αριστεράς ακόμα και αυτές που είχαν κριτική στάση απέναντι της. Το ίδιο θα συμβεί και απο μια πιθανή αποτυχία του ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα. Θα είναι ήττα όλης της Αριστεράς και όχι μόνο του ΣΥΡΙΖΑ. Το τραγικό όμως είναι ότι θα είναι ήττα του λαού.
4. Και κάτι τελευταίο. Λένε ότι “δεν το λέμε μόνο εμείς αλλά και η αριστερή πλατφόρμα του ΣΥΡΙΖΑ λέει τα ίδια”. Δεν είμαι μέλος του ΣΥΡΙΖΑ και μπορώ να μιλήσω ανοικτά. Εδώ και καιρό έχω καταλήξει στην εκτίμηση ότι μάλλον η αριστερή πλατφόρμα, βλέποντας τις τεράστιες δυσκολίες του εγχειρήματος (οικονομικές και πολιτικές), την μεγάλη ανωριμότητα του ΣΥΡΙΖΑ που συμπεριφέρεται ακόμα σαν ένα κόμμα του 4%, την λαϊκή συνείδηση και ωριμότητα που ομολογουμένως δεν είναι και η καλλίτερη δυνατή (μικροαστισμός, καταναλωτισμός, λογική ανάθεσης κτλ), και γενικά τον συσχετισμό των δυνάμεων, μάλλον έχει προσανατολιστεί στο ότι δεν αξίζει να δοκιμάσουμε να νικήσουμε διότι πιθανά να ξεφτιλιστούμε. Και απο ότι φαίνεται προσπαθεί να αποτρέψει τον σχηματισμό πλειοψηφίας με την προβολή ενός υπεραριστερού προγράμματος, με την συνεχή επίκληση του ζητήματος της εξόδου απο την Ευρωπαϊκή Ένωση που δεν συγκεντρώνει πλειοψηφία, με κάλεσμα για νέα ...ριζοσπαστικοποίηση (όταν έχεις ένα εκλογικό σώμα που δηλώνει μόνο κατά 15% αριστερό, και κατά 90% θρησκευόμενο!), με περιορισμό των συνεργασιών και γκρίνια για κάθε διεύρυνση απο στελέχη που εγκαταλείπουν τον δικομματισμό. Μακάρι να κάνω λάθος αλλά αυτή την εντύπωση δίνει. Έχω και εγώ παρόμοιες επιφυλάξεις. Αλλά ποτέ η ιστορία δεν περίμενε τις τάξεις, τα κόμματα, τις προσωπικότητες να είναι πανέτοιμοι . Μάλλον το αντίθετο συμβαίνει, ιστορικές μάχες δόθηκαν απο εντελώς ανέτοιμες δυνάμεις, κάτι που έμοιαζε σαν “έφοδος στον ουρανό'. Ο Μαρξ εκτιμούσε ότι η Κομμούνα το 1871 ήταν πρόωρη (και είχε δίκιο), και η Λούξεμουργκ πάλι εκτιμούσε ότι η εξέγερση το 1918 στην Γερμανία ήταν πρόωρη αλλά μετείχε σε αυτήν και έδωσε την ζωή της. Και το ΕΑΜ ξεκίνησε με λίγες δεκάδες αποδεκατισμένα στελέχη και έφτασε στα πρόθυρα της εξουσίας, με βάση την πιο πλατιά ενωτική πολιτική. Ακόμα θυμάμαι τον Χ Φλωράκη να λέει απαντώντας σε κριτική για την πολιτική συνεργασιών του ΚΚΕ τις δεκαετίες του '70 και '80 ότι στο ΕΑΜ συνεργάστηκαν ακόμα και με βασιλικούς. Άλλο τώρα αν το ΚΚΕ τον αποκαθηλώνει πολιτικά και αυτόν και όλην την ηρωική εαμική ιστορία. Άρα λοιπόν είμαστε “καταδικασμένοι” να προσπαθήσουμε να νικήσουμε. Το χρωστάμε στον λαό μας. Και φυσικά ο πανευρωπαϊκός αντίκτυπος μιας νίκης του ΣΥΡΙΖΑ στις δημοτικές αλλά κύρια στις ευρωπαϊκές εκλογές μπορεί να αποδειχτεί ιστορικής σημασίας.

για την επιστήμη και τέχνη της πολιτικής: πρώτο μέρος, ή τι ΔΕΝ είναι πολιτική...

Το σημείωμα αυτό δεν φιλοδοξεί να είναι ένα ολοκληρωμένο εγχειρίδιο πολιτικής, απλά αποσκοπεί στο να ξεδιαλύνει κάποιες βασικές συγχύσεις που φαίνονται αμέσως σε όποιον παρακολουθεί την καθημερινή αντιπαράθεση στα πλαίσια της αριστεράς. Πιο συγκεκριμένα αποσκοπεί στο να δείξει πως κάποιοι μπερδεύουν την πολιτική με την προπαγάνδα, με την επιστημονική ανάλυση-θεωρία και με την ηθική.

Η πολιτική βέβαια στηρίζεται στην θεωρία, στην επιστήμη, στο πρόγραμμα, στην ιδεολογία, όμως διαφέρει σημαντικά από αυτά. Επίσης προφανώς πρέπει να υποστηριχθεί από την διαφώτιση-προπαγάνδα, αλλά επίσης διαφέρει σημαντικά και από αυτήν. Τέλος, ενώ η πολιτική της Αριστεράς πρέπει να στηρίζεται στην ηθική, στις αξίες της Αριστεράς όσον αφορά την ειλικρίνεια, την έλλειψη εξαπάτησης, χειραγώγησης κτλ, δεν μπορεί να θεμελιώνεται σε αντιλήψεις για το δίκαιο και το σωστό. Η σύγχυση της πολιτικής με αυτά οδηγεί σε εντελώς λάθος πολιτικές ή ακόμα χειρότερα στην παραίτηση από την πολιτική. Αυτόν τον διακριτό ρόλο της πολιτικής θα προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε απλά σε αυτό το σημείωμα.

Η πολιτική δεν είναι ιδεολογική-θεωρητική παρέμβαση.

Μια πολύ διαδεδομένη σύγχυση στην Αριστερά και μάλιστα σε κύκλους διανοουμένων, ή ομίλων θεωρίας, είναι το μπέρδεμα της πολιτικής με την ιδεολογία. Ας δώσουμε ένα παράδειγμα με ένα επίκαιρο θέμα, την κρίση. Συμφωνούμε όλοι ότι η κρίση είναι του καπιταλισμού. Ότι το ξεπέρασμα των κρίσεων απαιτεί και το ξεπέρασμα του συστήματος που γεννά τις κρίσεις. Ότι μόνη ριζική λύση είναι ο σοσιαλισμός. Το ίδιο ισχύει για τα περισσότερα ζητήματα, πχ η ανεργία δεν μπορεί να λυθεί ικανοποιητικά χωρίς σχεδιασμένη κοινωνία, σοσιαλισμό. Αυτό είναι κοινά παραδεκτό και περιγράφεται με κάποιο τρόπο στα προγράμματα των κομμάτων της Αριστεράς. Είναι ας πούμε η ιδεολογική (ή η επιστημονική, οικονομική) πλευρά του ζητήματος. Μήπως από την προηγούμενη ανάλυση βγαίνει το συμπέρασμα ότι ο άμεσος πολιτικός στόχος πρέπει να είναι ο σοσιαλισμός και οτιδήποτε λιγότερο είναι «οπορτουνισμός» όπως νομίζει πχ το ΚΚΕ;

Ας δούμε ένα ιστορικό παράδειγμα. Οι μπολσεβίκοι το 1917 πήραν την εξουσία με τρία βασικά συνθήματα: ειρήνη, ψωμί, γη στους αγρότες. Τρία αστικά συνθήματα, και μάλιστα προκειμένου να εξασφαλίσουν την συμμαχία με τους αντιδραστικούς αγρότες παραιτήθηκαν από το πρόγραμμα τους που ήταν η σοσιαλιστική εθνικοποίηση της γης, και υιοθέτησαν το μικροαστικό πρόγραμμα των εσέρων, για μοίρασμα της γης σε ατομικούς κλήρους, δημιουργώντας έτσι μια θάλασσα μικροαστών. Και ας τους κατηγορούσαν τότε οι υπεραριστεροί για δεξιά στροφή και υποχωρήσεις.

Τι θα έλεγε πχ ένας "αριστερός" σε κείνες τις συνθήκες; θα έλεγε ότι αυτό θα δημιουργήσει μικροαστούς, ότι είναι αντιδραστική λύση, ενισχύει τον καπιταλισμό, ότι δεν συνάδει με τον κομμουνισμό, και θα κατηγορούσε τον Λένιν για δεξιά στροφή και ότι πάει να γίνει Κερένσκυ στην θέση του Κερένσκυ, κριτική γενικά σωστή από επιστημονική άποψη, αλλά που δείχνει πλήρη έλλειψη πολιτικού κριτηρίου. Τι βάρυνε στην πολιτική των μπολσεβίκων; Ο πραγματικός συσχετισμός δυνάμεων και η ανάγκη συμμαχίας με τους πραγματικούς αγρότες, τους αγρότες όχι όπως θα ήθελαν οι μπολσεβίκοι να σκέφτονται αλλά όπως σκέφτονταν την στιγμή της επανάστασης.

Ποιο είναι το λάθος του επιστήμονα; Απαιτεί αυτό που καταλαβαίνει αυτός και μερικοί άλλοι επιστήμονες να το καταλάβουν οι πλατύτερες μάζες, δηλαδή να γίνει πολιτική. Τότε όλα θα ήταν πολύ απλά. Όμως το ταξικό συμφέρον διαμεσολαβείται από την ιδεολογία και τις πολιτικές αντιλήψεις, ακόμα και από τις προλήψεις και προκαταλήψεις, και όλα αυτά καθορίζουν την πολιτική ενός επαναστατικού κόμματος και όχι μιας επιστημονικής λέσχης ή ενός ομίλου θεωρίας.

Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ πχ, τι θα έκανε σε κείνες τις συνθήκες; θα καλούσε τους αγρότες να αλλάξουν αντιλήψεις και να υιοθετήσουν το πρόγραμμα των μπολσεβίκων, όπως κάνει σήμερα πχ για το θέμα της ΕΕ και του Ευρώ (πέρα από άλλες αντιρρήσεις που μπορεί να έχει κανείς για το ζήτημα των ολοκληρώσεων και την ιδέα του σοσιαλισμού σε μια χώρα). Θα είχε γίνει έτσι η Οκτωβριανή;

Λέμε λοιπόν ότι σημασία έχει να βρεις αυτό που θα σε φέρει πιο κοντά στην επανάσταση κερδίζοντας την πλειοψηφία, και αυτό σήμερα είναι η κατάργηση του μνημονίου και η κυβέρνηση της Αριστεράς. Όλα τα άλλα τα πιο «αριστερά» όχι μόνο δεν ανοίγουν δρόμο αλλά αντικειμενικά βοηθάνε τον αντίπαλο να διατηρήσει την εξουσία του.

Παραπέρα. Τι καθορίζει το άμεσο πρόγραμμα ενός επαναστατικού κόμματος; Κάποιοι νομίζουν ότι όσο πιο αριστερά είναι τόσο καλλίτερο. Είναι όμως έτσι; στόχος των άμεσων προγραμμάτων είναι να χτίσεις πλειοψηφίες για να πάρεις την εξουσία. Αυτό προϋποθέτει να κτιστούν πλειοψηφίες, που δεν είναι φυσικά στο επίπεδο της πρωτοπορίας και υπέρ του μάξιμουμ προγράμματος, δηλαδή του σοσιαλισμού. Άρα ένα πρόγραμμα πιο «αριστερό» από ένα που συγκεντρώνει πλειοψηφία, όχι μόνο δεν είναι επαναστατικό αλλά απομακρύνει την πιθανότητα νίκης. Σήμερα η κατάργηση του μνημονίου και όχι ο σοσιαλισμός είναι το άμεσο ζήτημα που μπορεί να συγκεντρώσει πλειοψηφία και υπό προϋποθέσεις να δώσει την κυβερνητική εξουσία και να ανοίξει τον δρόμο και για τον σοσιαλισμό. Να το θέσουμε αλλιώς. Ο πιο πιθανός δρόμος για τον σοσιαλισμό σήμερα είναι να παραιτηθείς από αυτόν προσωρινά και να προσπαθήσεις να δημιουργήσεις τις εθνικές και διεθνείς προϋποθέσεις για αυτόν, με ένα μεταβατικό πρόγραμμα που θα σου δώσει την εξουσία.

Τότε γιατί πχ η ΑΝΤΑΡΣΥΑ βάζει ένα άλλο, πιο «προωθημένο» πρόγραμμα, που προφανώς δεν συγκεντρώνει πλειοψηφία; Γιατί σκοπός της δεν είναι το άμεσο άνοιγμα της επαναστατικής διαδικασίας αλλά το στρίμωγμα του ΣΥΡΙΖΑ, η αποκάλυψη του σαν κόμματος ρεφορμιστικού. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ υιοθετούσε το μεταβατικό πρόγραμμα της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, όπως προτείνει η Αριστερή Πλατφόρμα, τότε η ΑΝΤΑΡΣΥΑ το πιο πιθανό να το άλλαζε σε κάτι πιο «προχωρημένο» με στόχο να διαφοροποιηθεί, και να συνεχίσει την πολιτική αποκάλυψης του δήθεν ρεφορμισμού του ΣΥΡΙΖΑ. Με αυτήν την πολιτική της στοχεύει στον αριστερό (αλλά άπειρο πολιτικά) κόσμο του ΣΥΡΙΖΑ που συγκινείται από πιο ριζοσπαστικές αλλαγές.

Φυσικά με αυτήν την λογική του αριστερισμού, κάθε πρόγραμμα μπορεί να θεωρηθεί «δεξιό». Γιατί είναι επαρκές το μίνιμουμ πρόγραμμα της ΑΝΤΑΡΣΥΑ αφού πχ για την αντιμετώπιση της ανεργίας δεν φτάνει τίποτα λιγότερο από τον σοσιαλισμό. Και ο σοσιαλισμός όμως δεν φτάνει για την πλήρη απελευθέρωση της εργασίας, που απαιτεί τον κομμουνισμό. Φαίνεται καθαρά ο παραλογισμός αυτής της λογικής.

Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας τακτικής είναι οι δυνάμεις της Αριστεράς να μην αθροίζονται, και το αστικό μπλοκ, αν και μειοψηφικό, να κρατά την εξουσία. Έτσι παρά την επαναστατική φρασεολογία, ουσιαστικά πριμοδοτείται το αστικό μπλοκ.

Τι όμως συμβούλευε ο Λένιν τους αριστερούς κομμουνιστές (πχ στην Αγγλία, Πάνχερστ κτλ) να κάνουν σε αντίστοιχες συνθήκες. Τους καλούσε -με την προϋπόθεση της ελευθερίας κριτικής και δυνατότητας αυτοτελούς δράσης- να συνεργαστούν με το τότε εργατικό ρεφορμιστικό κόμμα, και ακόμα αν δεν δεχτεί εκείνο την συνεργασία να μην βάλουν καν υποψηφιότητα σε κάποιες περιφέρειες προκειμένου να το αφήσουν να κερδίσει τις εκλογές και οι μάζες να το δουν να κυβερνάει, ώστε να μπορούν να βγάλουν τα συμπεράσματα τους. (αριστερισμός σελ. 71, άπαντα τ.41 ).

Διάφοροι όμιλοι επιστημονικής θεωρίας εξ ορισμού δεν μπορούν να κάνουν πολιτική, και γιατί είναι ξεκομμένοι από την πραγματική εργατική τάξη, άρα δεν μπορούν να καταλάβουν πως ακριβώς σκέφτεται, και γιατί προσπαθούν να εξάγουν πολιτική από την θεωρία και όχι από τον συσχετισμό δυνάμεων και τις ανάγκες της ίδιας πολιτικής.

Τέλος, η ιδεολογία, αφορά περιορισμένο αριθμό ομοϊδεατών, πχ οι Αριστεροί στην Ελλάδα αυτοπροσδιορίζονται περίπου στο 10%, άρα αν ένα κόμμα νομίζει ότι μπορεί να κάνει πολιτική που αφορά μόνο τους αριστερούς, δηλαδή με ιδεολογικούς όρους, όπως νομίζουν το ΚΚΕ ή η ΑΝΤΑΡΣΥΑ, αυτοπεριορίζεται και δεν μπορεί να δημιουργήσει πλειοψηφίες. 
 

Μια κρίσιμη διευκρίνιση: όταν λέμε να παίρνουμε υπόψη τον συσχετισμό δυνάμεων δεν εννοούμε να υποταχθούμε σε αυτόν. Πχ αν θεωρούμε ότι είναι σωστή η έξοδος από το ΝΑΤΟ, και εκτιμούμε ότι η πλειοψηφία σήμερα δεν το θεωρεί σωστό ή εφικτό ή αναγκαίο ή οτιδήποτε άλλο, ναι μεν δεν το βάζουμε σαν άμεσο πολιτικό μας στόχο, αλλά δεν παραιτούμαστε, περιμένουμε μια άλλη συγκυρία, πχ μια επέμβαση του ΝΑΤΟ που καταδικάζεται από την πλειοψηφία και αλλάζει την στάση απέναντί του, για να το προωθήσουμε στην πρώτη γραμμή. Ο αριστερισμός θα μας κατηγορήσει σήμερα για υποχώρηση, και αύριο όταν το ζήτημα ωριμάσει, θα ισχυριστεί ότι αυτό έγινε κάτω από την δική του πίεση. Από την άλλη ο ρεφορμισμός θα παραιτηθεί οριστικά από τον προσωρινά μη πραγματοποιήσιμο στόχο.

Φυσικά ακόμα πιο αποτελεσματική τακτική δεν είναι να περιμένουμε παθητικά, αλλά να προσπαθήσουμε να δημιουργήσουμε εμείς τα γεγονότα που θα δείξουν αυτό που ισχυριζόμαστε, όπως θα εξηγήσουμε αμέσως παρακάτω. Προφανώς, για να μην παρεξηγηθούμε, δεν ισχυριζόμαστε ότι η πολιτική είναι αποϊδεολογικοποιημένη. Κάθε κόμμα ή και κάθε πολιτικός έχει ένα ιδεολογικό υπόβαθρο, και κάθε πολιτικό πρόγραμμα επίσης. Πχ η μεταβατική κυβέρνηση της αριστεράς, για τον ΣΥΡΙΖΑ ή έστω την πλειοψηφία του, δεν είναι αυτοσκοπός, είναι δρόμος για τον σοσιαλισμό. Αυτό όμως δεν το συμμερίζεται σήμερα υποχρεωτικά η πλειοψηφία που θα τον ψηφίσει, είναι κάτι που θα συνειδητοποιηθεί στην πορεία (αν συνειδητοποιηθεί) και θα αποφασιστεί από μια νέα κοινωνική και εκλογική πλειοψηφία.

Και η λεγόμενη προβοκάτσια είναι η δημιουργία γεγονότων αντί προπαγάνδας. Καίγεται η Αθήνα και η κυβέρνηση αμέσως μπορεί να πάρει μέτρα καταστολής χωρίς πολλές αντιδράσεις. Στην πολιτική πολλές ενέργειες παίζουν αυτό τον ρόλο,, δηλαδή να δείξουν κάτι αντί να το δηλώσουν. Ακόμα και σε συμβολικό επίπεδο (πχ μια επίσκεψη σε μια χώρα ή έναν ηγέτη, το που θα κάτσει κάποιος σε ένα γεύμα ή σε μια φωτογραφία κτλ).

Πολιτική δεν είναι «να εξηγήσουμε», αυτό είναι προπαγάνδα, διαφώτιση.

• Πολιτική κάνεις με τις μάζες, η προπαγάνδα αφορά μικρές ομάδες πχ αριστερών.
• η πολιτική στοχεύει σε πλειοψηφίες με την σημερινή συνείδηση, η προπαγάνδα προσπαθεί (ή μερικές φορές αυταπατάται ότι θα το κάνει) να διαμορφώσει συνείδηση στο μέλλον.
• Η πολιτική προσπαθεί να διαμορφώσει συνειδήσεις δείχνοντας, δημιουργώντας γεγονότα, που θα βοηθήσουν τις μάζες να καταλάβουν με την πείρα τους, η προπαγάνδα με λογικά επιχειρήματα που κατανοούν λίγοι. Παράδειγμα: η μεγάλη πλειοψηφία βλέπει απαξιωτικά τις δημόσιες επιχειρήσεις. Πρώτο πρόβλημα είναι να το συνειδητοποιήσεις αυτό και να μην θεωρείς ότι ο κόσμος τις εκτιμά άρα και θα εγκρίνει σήμερα εκτεταμένες εθνικοποιήσεις, ή θα τις υπερασπιστεί από ιδιωτικοποιήσεις. Για αυτό ο Σαμαράς κερδίζει, και θα κέρδιζε και από την υπόθεση της ΕΡΤ, αν δεν γινότανε άτσαλα και δεν προσέκρουε σε συναισθηματικό δέσιμο με το ραδιόφωνο κτλ.
• Στην πολιτική δεν φτάνει να υπολογίζεις τι λες και τι κάνεις αλλά και τι συνείδηση δημιουργείται από αυτό που λες και κάνεις, που πολλές φορές αυτά δεν ταυτίζονται.

Όπως είπαμε η προπαγάνδα προσπαθεί να εξηγήσει, να πείσει, πράγμα που μπορεί να επιτευχθεί μπορεί και όχι. Η πολιτική αντίθετα στηρίζεται στα ήδη κεκτημένα πιστεύω και αντιλήψεις και μετρώντας νηφάλια προσπαθεί να χαράξει ένα ρεαλιστικό σχέδιο για το τι μπορεί να γίνει με βάση την σημερινή συνείδηση, και υπολογίζοντας πως θα δημιουργήσει γεγονότα που θα οδηγήσουν τις μάζες με βάση την πείρα τους στο να συνειδητοποιήσουν κάτι.

Ένα παράδειγμα είναι οι δημόσιες επιχειρήσεις. Η μεγάλη πλειοψηφία του λαού, σαν αποτέλεσμα της ασέλγειας όλων των προηγούμενων κυβερνήσεων αλλά και μια όχι σωστής στάσης πολλών εργαζομένων σε αυτές, δεν τις υπερασπίζεται και μάλλον εγκρίνει την ιδιωτικοποίηση τους. Το να λες απλά υπέρ του δημόσιου τομέα όχι μόνο δεν σε ευνοεί αλλά πριμοδοτεί τον αντίπαλο. Η Αριστερά είναι σε δύσκολη θέση όταν αγωνίζεται κατά των ιδιωτικοποιήσεων, βρίσκεται σε εχθρικό έδαφος. Αναγκαστικά θα δώσει την μάχη, αλλά δεν φτάνει ένα ξερό όχι. Πρέπει να κυριαρχεί η κριτική στην διαχρονική ευθύνη των κυβερνήσεων και να μην ταυτίζεται με το σημερινό καθεστώς τους, να προβάλλει την ανάγκη εκδημοκρατισμού και εκσυγχρονισμού τους. Ούτε στο άμεσο πολιτικό της πρόγραμμα μπορεί να μιλά για εκτεταμένες εθνικοποιήσεις. Αλλά επειδή αυτές είναι αναγκαίες, αφού πάρει την κυβερνητική εξουσία, μπορεί να επικεντρωθεί σε 2-3 επιχειρήσεις, να τις εξυγιάνει, να τις εκδημοκρατίσει, και αφού τις κάνει αποτελεσματικές, κερδοφόρες και θελκτικές και αυτό φανεί σε όλους, αφού λοιπόν έχει δείξει όχι με τα λόγια αλλά με την πείρα ότι υπάρχει αποτελεσματικό και σύγχρονο δημόσιο, τότε και μόνο τότε μπορεί να βάλει για έγκριση στον λαό ένα εκτεταμένο πρόγραμμα εθνικοποιήσεων (φυσικά εκεί που ο χαρακτήρας των παραγωγικών δυνάμεων το επιτρέπει).

Για την σχέση ηθικής και πολιτικής.

Ρωτήστε έναν αριστερό γιατί είμαστε κομμουνιστές, γιατί θέλουμε τον σοσιαλισμό. Γιατί ο καπιταλισμός είναι εκμεταλλευτικός θα σου απαντήσει. Για να καταργηθεί η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Λάθος απάντηση! Αυτή η απάντηση ταιριάζει σε έναν αριστερό παπά, και φυσικά υπάρχουν τέτοιοι. Όμως η ηθική θεμελίωση του κομμουνισμού (δικαιοσύνη, …αγάπη κτλ) δεν έχει καμιά σχέση με τον μαρξισμό. Ο σοσιαλισμός η θα είναι ανώτερος και πιο αποτελεσματικός από τον καπιταλισμό, ή δεν θα μπορεί να σταθεί και θα καταρρεύσει (η περίπτωση της ΕΣΣΔ).

Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το μεταναστευτικό. Αντιμετωπίζεται σαν ηθικό θέμα από την αριστερά, ανθρωπιστικά, δηλαδή ότι οι μετανάστες είναι θύματα πολέμων και της φτώχειας, ότι πρέπει μα τους στηρίξουμε κτλ πράγμα που μπορεί να συγκινήσει ένα περιορισμένο αριστερό ακροατήριο, ενώ η πολιτική του διάσταση αγνοείται. Ποια είναι αυτή: ότι η μετανάστευση αξιοποιείται από την εγχώρια αστική τάξη για να βρει φτηνό εργατικό δυναμικό, να πιέσει την ελληνική εργατική τάξη και να ρίξει μεροκάματα και δικαιώματα, ότι έτσι αυξάνουν η ανεργία και η εγκληματικότητα, και κυρίως τρέφεται ο ρατσισμός και η ΧΑ, άρα η είσοδος άλλων μεταναστών πρέπει να περιοριστεί δραστικά, με πλήρη απόδοση δικαιωμάτων σε όσους κριθεί ότι πρέπει να μείνουν. Αυτό είναι αριστερή θέση θα ρωτήσει κάποιος; πιστεύουμε πως ναι. Η διαφορά είναι ότι παράλληλα θα κάνεις ενέργειες για την λύση του προβλήματος στην ρίζα του δηλαδή στις χώρες προέλευσης, θα απαιτήσεις ίσα δικαιώματα για όσους τελικά μείνουν στην χώρα και θα μεταχειριστείς ανθρώπινα όσους προσπαθούν να μπουν παράνομα στην χώρα.

Υπάρχει μια γενικότερη τάση να θεμελιώνονται προγραμματικές θέσεις στο δίκαιο. Ο σοσιαλισμός είναι «δίκαιος», άρα εφικτός. Όμως η εμπειρία έδειξε (και ο Μαρξ προειδοποιούσε) ότι δεν φτάνει να είναι κάτι δίκαιο (που εξ άλλου είναι αμφιλεγόμενη και ταξική έννοια, ο αστός θεωρεί εντελώς άδικο να του στερήσεις την ιδιοκτησία του), πρέπει να γίνει και οικονομικά αποτελεσματικό και αναγκαίο για να είναι εφικτό. Η θεμελίωση του κομμουνισμού μόνο πάνω στην δικαιοσύνη, όπως εξακολουθεί να πιστεύει η πλειοψηφία του αριστερού κοινού νου αλλά και ρευμάτων μαρξιστικής σκέψης, δεν αποδεικνύει την αναγκαιότητα του, αυτή πρέπει να θεμελιωθεί σε βαθύτερες αιτίες, στις τάσεις των εξελίξεων στην ενότητα παραγωγικές δυνάμεις-παραγωγικές σχέσεις.

Βιβλιογραφία:

Λένιν, ο αριστερισμός παιδική αρρώστια του κομμουνισμού- άπαντα τ.41, 1977, σύγχρονη εποχή.

Τι να κάνουμε;

Το μικρό αυτό σημείωμα περιλαμβάνει κάποιες σκέψεις με αφορμή την εξαιρετική πολιτική συγκυρία. Κάποιες απόπειρες για θεωρητική τεκμηρίωση στοιχείων πολιτικής. Γράφτηκε εν θερμώ λίγες μέρες πριν τις εκλογές και ανοίγει μια συζήτηση για την επόμενη μέρα. Για έναν αντίστοιχο προβληματισμό δες http://www.aristerovima.gr/details.php?id=3454

Α)Τι ακριβώς συνιστά η αριστερή κυβέρνηση;

Η δυνατότητα της αριστεράς να πάρει την κυβερνητική (και νομοθετική) εξουσία, δεν συνιστά φυσικά κατάληψη του συνόλου της πολιτικής εξουσίας. Περισσότερο μάλιστα που δεν θα εξασφαλίσει την πλειοψηφία στο λαό αλλά θα στηρίζεται στον καλπονοθευτικό νόμο..

Όσο σημαντικές και αν είναι οι εξουσίες αυτές, φυσικά το σύνολο της πολιτικής εξουσίας θα ανήκει στην αστική τάξη: ο κρατικός μηχανισμός, η δικαστική εξουσία, ο στρατός, ή αστυνομία, η τοπική αυτοδιοίκηση, τα ΜΜΕ. Σημαντικές είναι οι δεσμεύσεις από την ΕΕ, που της έχει εκχωρηθεί μέρος της ανεξαρτησίας της χώρας, πράγμα αυτονόητο για μια συμμετοχή σε κάποια ολοκλήρωση, πολύ δε περισσότερο για μια σχετικά αδύνατη χώρα. Το σημαντικότερο κατά την γνώμη μου δεν είναι ότι οι βασικοί θεσμοί του αστικού κράτους θα είναι εχθρικοί, αλλά ότι και ο συσχετισμός των δυνάμεων στο λαό δεν είναι ευνοϊκός. Υπάρχει μεν μια αντιμνημονιακή πλειοψηφία, παραπέρα και σημαντικότερο μια χρεοκοπία του παραδοσιακού αστικού πολιτικού προσωπικού, μια αγανάκτηση για την απότομη χειροτέρευση του βιοτικού επιπέδου, αλλά συνυπάρχει σύγχυση, και κυριαρχούν αστικές και μικροαστικές απόψεις για την παραπέρα πορεία.

Ένα παράδειγμα: βασική προγραμματική θέση του ΣΥΡΙΖΑ, και βασικό εργαλείο αναδιανομής θα είναι η προσπάθεια χτυπήματος της φοροδιαφυγής. Ένα μεγάλο κομμάτι της -πέρα από το μεγάλο κεφάλαιο- αφορά και εκτεταμένα μικροαστικά στρώματα που φοροδιαφεύγουν συστηματικά. Καταλαβαίνουμε πόσο θα δυσαρεστηθούν -ακόμα και αν ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ- όταν θα κληθούν να πληρώσουν τους φόρους που τους αναλογούν.

Επίσης εκτός της πολιτικής, και το σύνολο της οικονομικής εξουσίας ανήκει στην αστική τάξη, πλην μερικών δημόσιων επιχειρήσεων, που και αυτές σήμερα διοικούνται και λειτουργούν σε όφελος της αστικής τάξης, και είναι δεμένες με χίλια νήματα με το κεφάλαιο. (ο σημερινός τρόπος λειτουργίας τους και η κακοδιοίκηση τους προσφέρουν το καλλίτερο επιχείρημα για την ιδιωτικοποίηση τους).

Β)Απέναντι σε αυτές τις δυσκολίες:

-το ΚΚΕ προεξοφλεί την αποτυχία του εγχειρήματος της αριστερής κυβέρνησης, και κάτι χειρότερο, στέκεται απέναντι, και στην ουσία στο πραγματικό δίλημμα μνημόνιο ή Αριστερά στην πράξη, πέρα από προθέσεις, πριμοδοτεί το μνημόνιο. Για το ΚΚΕ ή σοσιαλισμός (λαϊκή εξουσία το λέει), ή τίποτα.

Τι και αν στελέχη του σωστά διαμαρτύρονται για απομάκρυνση από το πρόγραμμα του που μιλά για ενδιάμεσες φάσεις με αντιιμπεριαλιστικά αντιμονοπωλιακά μέτωπα, για ταύτιση τακτικής και στρατηγικής, για σεκταρισμό και αυτοαπομόνωση. Τίποτα, το ΚΚΕ έχει αυτοπαγιδευτεί σε μια πορεία απομόνωσης από την εργατική τάξη, που σήμερα μπαίνει μαζικά στο προσκήνιο, εγκαταλείπει μαζικά τα αστικά κόμματα, και φυσικά προσπερνά την πολιτική του ΚΚΕ και το ίδιο το ΚΚΕ. 

-η ΑΝΤΑΡΣΥΑ, χωρίς μια ρεαλιστική εκτίμηση της πολιτικής ωριμότητας των μαζών εγκαλεί το ΣΥΡΙΖΑ γιατί το πρόγραμμα του δεν είναι πιο προωθημένο¹. Θεωρητικός και πολιτικός παραλογισμός. Ακόμα και ο Π. Παπακωνσταντίνου που είναι ίσως η πιο προσγειωμένη φωνή στο χώρο αυτό, κινείται σε αυτή την κατεύθυνση, κάνει αφαίρεση από την πολιτική ωριμότητα των μαζών και συναρτά το πρόγραμμα αυθαίρετα από την θέληση των κομμάτων, ή των ηγεσιών². Χαρακτηριστικά κατηγορεί το ΣΥΡΙΖΑ ότι διαμορφώνεται από τον κόσμο που εκπροσωπεί αντί να τον ...διαμορφώνει! Λες και η πολιτική ωριμότητα δεν δημιουργείται με βάση την πείρα αλλά με βάσει την θέληση των κομμάτων. Ο Λένιν το έλεγε μπέρδεμα της πολιτικής με την παιδαγωγική.

Για να μην παρεξηγηθούμε: φυσικά και το κόμμα καθοδηγεί σε ένα βαθμό, διαμορφώνει πρόγραμμα, πολιτική, αλλά σε κάποια όρια που καθορίζονται από την συνείδηση των μαζών. Για αυτό υπάρχουν και τα μεταβατικά προγράμματα, η τακτική. Η τέχνη είναι να οδηγείς τις μάζες να διδάσκονται από την ίδια τους την πείρα.

ένα παράδειγμα: η μεγάλη πλειοψηφία σήμερα είναι, για λόγους που εξηγούνται εύκολα, υπέρ των ιδιωτικοποιήσεων. Ο αριστεριστής θα το αγνοήσει και με εκκλήσεις για γενικευμένες εθνικοποιήσεις, θα προσπαθήσει να πείσει με τα λόγια τις μάζες. Ο πραγματικός επαναστάτης θα πάρει την εξουσία με ένα 'ρεφορμιστικό' πρόγραμμα, χωρίς γενικευμένες εθνικοποιήσεις, θα επιλέξει μετά 3-4 δημόσιες επιχειρήσεις, θα τις εξυγιάνει, θα τις κάνει πρότυπο απόδοσης, λειτουργίας και κερδοφορίας, θα έχει δείξει στις μάζες τι σημαίνει δημόσιος τομέας, και τότε -και μόνο τότε- θα βάλει για λαϊκή έγκριση (πχ σε εκλογές) το ζήτημα των γενικευμένων εθνικοποιήσεων

Αλλά κάποιοι νομίζουν ότι στην πολιτική όσο “αριστερότερα” είναι τόσο καλλίτερα. Ακόμα κι αν το 'αριστερό' πρόγραμμα συγκινεί μερικές εκατοντάδες, άντε λίγες χιλιάδες, φοιτητές και διανοούμενους. Όχι, επαναστατικό είναι αυτό που μπορεί να κινητοποιήσει την πλειοψηφία.. Αν ήταν όπως τα φαντάζεται η ΑΝΤΑΡΣΥΑ, οι μπολσεβίκοι δεν θα είχαν πάρει ποτέ την εξουσία, έχοντας τα 'αστικά' συνθήματα ειρήνη και γη στους αγρότες (και μάλιστα σε αντίθεση με το πρόγραμμα τους που μίλαγε για εθνικοποίηση και όχι μοίρασμα της γης). Ψιλοπράγματα ...οι “ρεφορμιστές” μπολσεβίκοι κέρδισαν την πλειοψηφία της εργατικής τάξης με δύο ταπεινά αστικά αιτήματα, με τα οποία πήραν την εξουσία. Ο ΣΥΡΙΖΑ μιλά για ακύρωση του μνημονίου που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τον πυρήνα της πολιτικής της αστικής τάξης, το διεθνές κεφάλαιο, την ΕΕ, τον Ομπάμα κτλ, και όμως εγκαλείται για ρεφορμισμό! Θα ήταν για γέλια αν δεν ήταν για κλάματα³.

Η χειρότερη ενσωμάτωση είναι η απομόνωση από την εργατική τάξη, το χάσιμο της ικανότητας να κινητοποιείς τις μάζες, να χτίζεις πραγματικές πλειοψηφίες που να συγκρούονται με την ουσία της πολιτικής του κεφαλαίου, και μάλιστα σε συνθήκες έκτακτες, που θυμίζουν επαναστατική κατάσταση.

Και πράγματι η κατάσταση μοιάζει σε μεγάλο βαθμό επαναστατική . Οι από πάνω δεν μπορούν να κυβερνήσουν, χάνουν ραγδαία την νομιμοποίηση τους. Οι από τα κάτω δεν θέλουν να κυβερνηθούν όπως παλιά, εγκαταλείπουν μαζικά τα αστικά κόμματα. Και κατά χιλιάδες κινητοποιούνται, ανακαλύπτουν την πολιτική, δραστηριοποιούνται.. Και παράλληλα εμφανίζεται, σχεδόν από το πουθενά, ο υποκειμενικός παράγοντας, ο ΣΥΡΙΖΑ, που αν και σχετικά ανέτοιμος θεωρητικά, πολιτικά, οργανωτικά, πάντως βάζει θέμα εξουσίας, της κυβερνητικής σήμερα, ολόκληρης αύριο.

Γ) για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Από διάφορες δυνάμεις μπαίνει σαν κριτήριο “αριστεροσύνης” η θέση για έξοδο από την ΕΕ. Εγκαλείται ο ΣΥΡΙΖΑ γιατί δεν προτάσσει την έξοδο. Κατ αρχήν ας υποθέσουμε ότι έχουν δίκιο και ότι η έξοδος είναι προαπαιτούμενο οποιωνδήποτε αλλαγών. Τι σημαίνει αυτόματα αυτό; Σημαίνει ότι αφού σήμερα το 85% των Ελλήνων είναι υπέρ της παραμονής, η Αριστερά δεν μπορεί να διεκδικήσει την κυβερνητική εξουσία και ότι πρέπει να περιοριστεί στην αντιπολίτευση. Ότι πρέπει να αφήσει την ΝΔ-ΠΑΣΟΚ να κάνουν κυβέρνηση, αν δεν θέλει να κυβερνήσει κόντρα στην θέληση της πλειοψηφίας. Βέβαια και να το ήθελε αυτό, η πλειοψηφία θα την έβαζε στην θέση της. Βλέπουμε λοιπόν ότι αυτή η θέση δίνει την πρωτοβουλία των κινήσεων στο αστικό μπλοκ και αυτοπεριορίζει την Αριστερά στην αντιπολίτευση. Τον απλό αυτό συλλογισμό δεν μπορούν να τον κάνουν κατά τα άλλα σοβαροί άνθρωποι⁴.

Αν λοιπόν, λέμε αν, είχαν δίκιο, η μόνη λενινιστική τακτική θα ήταν να πούνε: “σήμερα δεν βάζουμε θέμα εξόδου. Επειδή όμως πιστεύουμε ότι αυτό είναι ένα σοβαρό εμπόδιο στην πολιτική που θέλουμε να υλοποιήσουμε θα προσπαθήσουμε να κυβερνήσουμε, και θα φανεί αν η ΕΕ μας εμποδίζει ή όχι”. Έτσι ο λαός με την δική του πείρα θα έκρινε την ΕΕ από τον αν επιτρέπει ή εμποδίζει ώριμους στόχους που θέλει να υλοποιηθούν. Πάλι η αρχή ο λαός να διδάσκεται με την ίδια του την πείρα. Και όχι να μπει το κάρο πριν το άλογο.

Αλλά πάμε παραπέρα. Δεν καταλαβαίνουν ότι η έξοδος από το είναι ένα αστικό αίτημα, που προωθείται από μερίδες της αστικής τάξης που θα κερδίσουν από μια τέτοια εξέλιξη (εξαγωγείς, τομέας τουρισμού, εγχώρια βιομηχανική παραγωγή κτλ). Ο κόσμος της μισθωτής εργασίας σε συνθήκες αστικής εξουσίας, όχι μόνο δεν έχει τίποτα να κερδίσει, αλλά θα υποστεί -προσωρινά τουλάχιστον- μια παραπέρα ισχυρή συμπίεση προς τα κάτω του εισοδήματος και των δικαιωμάτων του. Θα χρεώσει την Αριστερά για αυτό , χωρίς να περιμένει την περίοδο της σχετικής ανάκαμψης, που θα έρθει αργότερα, και πιθανά με την καθοδήγηση των αστικών πολιτικών δυνάμεων Θα πρόκειται για ήττα ιστορικών διαστάσεων. “Θα είναι καταστροφή” είχε δηλώσει η Α Παπαρήγα, συνδέοντας τουλάχιστον την αποχώρηση με την λαϊκή εξουσία, δηλαδή τον σοσιαλισμό. Αλλά αυτή η αντίληψη βάζει από το παράθυρο την ιδέα του σοσιαλισμού σε μια χώρα. Ιδέα που κυριαρχούσε στο αριστερό κίνημα τον 20ο αιώνα, και χρεοκόπησε μαζί με την κατάρρευση του υπαρκτού. Εκτός και αν ακόμα χειρότερα, η ΑΝΤΑΡΣΥΑ⁵ δεν μιλά για σοσιαλισμό σε μια χώρα αλλά για καπιταλισμό σε μια χώρα, πράγμα ακόμα χειρότερο την εποχή της παγκοσμιοποίησης και εντελώς ανιστορικό. Οι ολοκληρώσεις είναι ένα αντικειμενικό, προοδευτικό φαινόμενο, και διευρύνει την βάση σοσιαλιστικών μετασχηματισμών σε βιώσιμες εδαφικές και οικονομικές ενότητες.

Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι βαθιές αλλαγές, πολύ περισσότερο σοσιαλισμό, μπορεί να κάνει κανείς στην σημερινή ΕΕ. Αλλά δεν μπορεί να κάνει τέτοιες αλλαγές και να έχει μια βιώσιμη σύγχρονη οικονομία έξω από την αντικειμενική πορεία των οικονομικών ολοκληρώσεων, της παγκοσμιοποίησης.

Τι μένει λοιπόν; Πιο ρεαλιστική και εφικτή φαίνεται η πολιτική που προκρίνει την άμεση εφαρμογή αριστερών αλλαγών στα πλαίσια και σε σύγκρουση με την ΕΕ, και στο βαθμό που αλλάζει ο πανευρωπαϊκός συσχετισμός δυνάμεων, θα προχωρούν δημοκρατικά, σύμφωνα με την λαϊκή θέληση, βαθύτερες αλλαγές.. Έτσι και αλλιώς σε ευρύτερες γεωγραφικές ή πολιτικές περιοχές εμφανίζονται φαινόμενα ντόμινο, όπως πχ στην Λ Αμερική, και αλλού.

Κάτι τελευταίο. Από άλλη πλευρά, την ΔΗΜΑΡ, εμφανίζεται αντίθετα μια καταστροφολογία για την ιδέα εξόδου, ανάλογη με την προπαγάνδα του αστικού μπλοκ. Και αυτό είναι υπερβολή και λαθεμένο. Δεν προκρίνουμε την έξοδο, αλλά αν οι συνθήκες το φέρουν, πχ μια διάλυση της ΕΕ με πρωτοβουλία της Γερμανίας, ή άλλων χωρών (Ισπανία, Ιταλία κτλ), θα μπορέσουμε να ζήσουμε. Θα περάσουμε μια δύσκολη μεταβατική περίοδο, θα χρειαστούν θυσίες αλλά αργά ή γρήγορα θα επακολουθήσει μια ανάπτυξη. Το ζήτημα είναι ποιά πολιτική δύναμη θα χρεωθεί την αρχικά δύσκολη ή και πολύ δύσκολη μεταβατική περίοδο.

Δ) ποιά είναι η προοπτική;

Η αριστερή κυβέρνηση είναι μια μεταβατική περίοδος. Το παλιό έχει πεθάνει αλλά το καινούργιο δεν έχει ακόμα γεννηθεί⁶. Στην ημερήσια διάταξη της αριστερής κυβέρνησης δεν είναι ο σοσιαλισμός, αλλά η υλοποίηση μια σειράς άμεσων, μεταβατικών μέτρων. Ποιά είναι η ιδέα;

Η ιδέα και ο στόχος είναι η Αριστερά, σε συνθήκες οξυμένων ταξικών συγκρούσεων, να πάρει σταδιακά όλην την πολιτική εξουσία, και με μια σειρά βήματα και ανάλογα με τις διεθνείς εξελίξεις, να ανοίξει το δρόμο για τον σοσιαλισμό, που φυσικά -επαναλαμβάνουμε- είναι μια διεθνής υπόθεση. Όσοι βαυκαλίζονται με την ιδέα του σοσιαλισμού σε μια χώρα, προφανώς δεν διδάχτηκαν τίποτα από την ιστορία του 20ου αιώνα..

Πώς μπορεί να γίνει αυτό;

Ο λαός θα αποφασίζει τα βήματα ανάλογα με την πείρα του, και με τους κατάλληλους τρόπους πχ εκλογικές αναμετρήσεις, ή δημοψηφίσματα και άλλες μορφές άμεσης δημοκρατίας. Θα υλοποιούνται μόνο τα μέτρα που συγκεντρώνουν λαϊκή πλειοψηφία. Θα υπάρχει δυνατότητα πισωγυρίσματος, ουσιαστική στην αρχή, όσο ο συσχετισμός δυνάμεων είναι εύθραυστος, και ασταθής η ταξική ισορροπία, τυπική αργότερα όταν περάσει όλη η εξουσία στον κόσμο της εργασίας. Πάντως και τότε τυπικά θα υπάρχει η δυνατότητα σχηματισμού αστικής κυβέρνησης αν κερδίσει λαϊκή πλειοψηφία, πράγμα μεν δύσκολο, αλλά δυνατό. Αν από την άλλη οι διεθνείς εξελίξεις δεν οδηγήσουν σε ένα φαινόμενο ντόμινο με κυβερνήσεις της Αριστεράς -όχι κεντροαριστεράς -, τότε η μεταβατική εξουσία δύσκολα θα κρατηθεί και πιθανά να πισωγυρίσουμε σε αστική διακυβέρνηση. Αλλά και σε αυτήν την περίπτωση οι λαϊκές κατακτήσεις δεν θα είναι εύκολο να ξηλωθούν, και εν πάση περιπτώσει, αν αυτό γίνει ομαλά και χωρίς αντιδημοκρατικές εκτροπές⁷, θα έχει μπει μια υποθήκη για μεταγενέστερες προσπάθειες.

Αυτό πείτε το όπως θέλετε, δημοκρατικό, ή ειρηνικό δρόμο. Αρκεί να μην υπάρχουν αυταπάτες .Η ταξική σύγκρουση θα είναι οξυμένη, θα υπάρχει ίσως και κίνδυνος αντιδημοκρατικής εκτροπής που πρέπει να αντιμετωπιστεί αποφασιστικά. Αλλά είναι ο πιο ρεαλιστικός και πιθανός δρόμος σήμερα, στον 21ο αιώνα, με τα σημερινά χαρακτηριστικά του κόσμου της εργασίας, και το επίπεδο του πολιτικού πολιτισμού που έχει κατακτηθεί. Που δεν θα καταστρέψει τις κατακτήσεις τις αστικής δημοκρατίας, αλλά θα τις διευρύνει, θα τους αλλάξει ταξικό πρόσημο. Όσοι ονειρεύονται μορφές κινητοποίησης των εργαζομένων που δεν αντιστοιχούν σε αυτά τα χαρακτηριστικά θα παίζουν όλο και μικρότερο ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις.

Υπάρχει κίνδυνος να ξεφτιλιστούμε⁸ από δικές μας αδυναμίες; ναι υπάρχει.

Υπάρχει κίνδυνος να μας τσακίσει ο αντίπαλος αξιοποιώντας την τεράστια πίεση από το κεφάλαιο, τις αγορές , τα ΜΜΕ που είναι όλα εχθρικά, ή και την άκαιρη πίεση από τα αριστερά⁹;ναι υπάρχει.

Υπάρχει κίνδυνος ο λαός να μας γυρίσει την πλάτη, απογοητευμένος από τις δυσκολίες ενώ περιμένει μια “εύκολη επιστροφή στο πριν του 2008”; ναι υπάρχει.

Είναι όμως αυτός λόγος να μην αξιοποιήσουμε την ευκαιρία και να μην προχωρήσουμε; νομίζω πώς όχι.

Αλλά αυτό δεν εξαρτάται τόσο από την θέληση μας όσο από την θέληση του λαού που μπαίνει δραματικά στο προσκήνιο. Όποιος δεν το καταλαβαίνει ...

σημειώσεις

1Για μια κριτική στην πολιτική της ΑΝΤΑΡΣΥΑ εκ των έσω δες http://seisaxthia.wordpress.com/2012/05/18/%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AD%CE%BC%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1%CF%81%CF%83%CF%85%CE%B1-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BD-%CE%BA/

2http://aristeroblog.gr/node/830

3Αποτελεί ειρωνεία η σχέση κάποιων με τους μπολσεβίκους και τον Λένιν. Ακολουθούν εντελώς δογματικά θέσεις του που απορρίφθηκαν από την ζωή, πχ η περιφρόνηση της λαϊκής πλειοψηφίας, ή η μη ωριμότητα του κομμουνισμού στον 20ο αιώνα, αλλά απορρίπτουν θέσεις τους που έχουν επιβεβαιωθεί δηλαδή ότι οι μάζες πρέπει να διδάσκονται με την ίδια τους την πείρα, ότι το πρόγραμμα δεν καθορίζεται εγκεφαλικά αλλά με βάσει την πολιτική ωριμότητα των μαζών κτλ.

4Πχ http://www.aristerovima.gr/blog.php?id=3479, Γ Ρούσης, Άμεση έξοδος από την ΕΕ, ή βαρβαρότητα

5Και άλλοι οικονομολόγοι όπως ο Καζάκης, Λαπαβίτσας κτλ

6Φυσικά αριστερή κυβέρνηση δεν αποκλεέειι και προσπάθεια συνεργασίας ή έστω ανοχής και από μερίδα αστικών δυνάμεων, πχ σήμερα ίσως χρειαστεί ανάλογα με τον συσχετισμό δυνάμεων ανοχή από τους Ανεξάρτητους Έλληνες για την ακύρωση του μνημονίου, ενώ σε μια μεταγενέστερη φάση που κρίνονται άλλα ζητήματα οι συμμαχίες θα αναδιατάσσονται.

7Αυτό δεν αποτελεί ευχή, αλλά απαιτεί συγκεκριμένα μέτρα από την αριστερή κυβέρνηση. Η Βενεζουέλα του Τσάβες είναι ένα καλό παράδειγμα, για το πως η λαϊκή κινητοποίηση ματαίωσε απόπειρα πραξικοπήματος.

8Σύμφωνα με την διατύπωση του Μαρξ

9Και στην Χιλή το 1973, και στην Ισπανία του λαϊκού μετώπου, μια από τις αιτίες της ήττα ήταν η τυχοδιωκτική δράση του αριστερισμού, που μη κατανοώντας το συσχετισμό δυνάμεων αποδυνάμωνε την αριστερή κυβέρνηση και τρόμαζε ταλαντευόμενα μεσαία στρώματα καταστρέφοντας την εύθραυστη ταξική ισορροπία.

τα 2 συνέδρια του Φλεβάρη

(στάλθηκε για δημοσίευση στον ΔΙΑΠΛΟΥ)


Το Φλεβάρη, με διαφορά μιας βδομάδας, πραγματοποιήθηκαν τα συνέδρια των δύο μεγάλων κομμάτων της Αριστεράς[1]. Πριν περάσουμε σε ένα σχολιασμό των αποφάσεων τους, και σε μια ανάλυση του τι αυτές σηματοδοτούν, θα αναφερθούμε σύντομα στις δυο μερίδες της εργατικής τάξης και σε βασικά χαρακτηριστικά τους. Αυτό θα μας βοηθήσει εν πολλοίς να ερμηνεύσουμε την πολιτική και θεωρητική κατάσταση των δύο κομμάτων και των κειμένων που αναλύουμε.


1.για τις δύο μερίδες της εργατικής τάξης.

Οι εξελίξεις της τελευταίας τριακονταετίας στο σύστημα του καπιταλισμού, εξελίξεις που πιστεύουμε δικαιολογούν την θέση για ένα νέο στάδιο, επέφεραν σημαντικές αλλαγές στο χαρακτήρα της εργατικής τάξης. Κατά την γνώμη μας διαμορφώνονται τουλάχιστον δυο διακριτές μερίδες: μια παραδοσιακή, με τα χαρακτηριστικά του λεγόμενου φορντικού τρόπου παραγωγής, που έρχεται από το προηγούμενο στάδιο του καπιταλισμού, και μια σύγχρονη, με ανώτερο μορφωτικό επίπεδο, και χαρακτηριστικά του λεγόμενου τογιοτισμού, ή μεταφορντισμού, που σχηματίζεται[2] κυρίως στο νέο στάδιο του καπιταλισμού. Κάθε μερίδα έχει και το δικό της κόμμα. Το θεωρητικό και πολιτικό του επίπεδο, τα οργανωτικά χαρακτηριστικά, ακόμα και η στρατηγική και ταχτική, ανταποκρίνονται σε γενικές γραμμές στα αντίστοιχα χαρακτηριστικά της μερίδας που εκπροσωπεί.

Το ΚΚΕ εκφράζει σε γενικές γραμμές την παραδοσιακή μερίδα, ο ΣΥΡΙΖΑ την σύγχρονη[3]. Είναι εντυπωσιακό το πώς τα προγραμματικά στοιχεία κάθε κόμματος αντανακλούν τα χαρακτηριστικά κάθε μερίδας.


2. ΚΚΕ: θεωρητικοποίηση του καθυστερημένου σοσιαλισμού.

Το ΚΚΕ κάνει ένα βήμα εμπρός σε σχέση με την συνομωσιολογία. Το καινούργιο σχήμα που την αντικαθιστά είναι η διαπάλη «οπορτουνισμού» και «συνεπών» δυνάμεων. Το σχήμα αυτό παίρνει τέτοια σημασία στην θεωρία και πολιτική του που ανάγεται σε καθοριστικό σε όλες τις φάσεις της πολιτικής πάλης. Σήμερα πχ είναι η θεωρητική βάση της εμφυλιοπολεμικής αντιμετώπισης των άλλων δυνάμεων της Αριστεράς. Το ΚΚΕ αδυνατεί να βγάλει βαθύτερα συμπεράσματα για τις αντιφάσεις του σοσιαλισμού, την διαλεκτική παραγωγικών σχέσεων-δυνάμεων, την πολιτική οικονομία, το εποικοδόμημα. Αντί να κρίνει τα όποια θεωρητικά του σχήματα με βάση την πραγματική εμπειρία σοσιαλιστικής οικοδόμησης, αντίστροφα κρίνει το τι έγινε με το αν συνάδει με τα θεωρητικά σχήματα που διετύπωσαν δεκάδες χρόνια πριν οι Μαρξ-Λένιν, αλλά κυρίως ο Στάλιν. Το χειρότερο κατά την γνώμη μας δεν είναι η άκριτη δικαιολόγηση των μεθόδων και της πρακτικής ενός «καθυστερημένου σοσιαλισμού»[4], αλλά η θεωρητικοποίηση τους και η αναγωγή τους σε γενικές νομοτέλειες, άρα εφαρμόσιμες στο μέλλον.

Για τις αιτίες της ανατροπής:

· Έτσι λοιπόν η ιστορία του σοσιαλισμού είναι η ιστορία της διαπάλης «οπορτουνισμού» και «συνεπών» δυνάμεων. Ποιος κρίνει ποιος είναι συνεπής ή οπορτουνιστής; Φυσικά η ηγεσία του ΚΚΕ. Κάθε διαφορετική άποψη, που σε γενικές γραμμές αντανακλά την διαφορετική κατάσταση μερίδας ή ομάδας εργαζομένων, κηρύσσεται οπορτουνιστική. Η διαφορετική άποψη κηρύσσεται εχθρική, και σε πολλές περιπτώσεις θεωρείται σαν ο κύριος εχθρός. Άλλο αν κατά καιρούς οι ίδιες δυνάμεις και αντιλήψεις κατατάσσονται εναλλάξ από εδώ ή από εκεί. Ας πούμε η Κανέλλη σήμερα φυσικά είναι συνεπής. Αύριο, κατά πάσα πιθανότητα, θα είναι οπορτουνίστρια. Έτσι η διαφορετική άποψη δεν αντιμετωπίζεται με πολιτική και ιδεολογική διαπάλη, αλλά με καταστολή. Όπως σωστά αναφέρθηκε στον προσυνεδριακό διάλογο το κράτος χρησιμοποιήθηκε στην εσωκομματική διαπάλη.

· Έχουμε αναπτύξει αλλού[5] μια προβληματική για την μη ωριμότητα του κομμουνισμού όχι μόνο στην καθυστερημένη Ρωσία, αλλά και για την μη ωριμότητα του γενικά τον 20ο αιώνα, όσον αφορά την υλική βάση της μηχανικής παραγωγής. Και άλλοι ερευνητές έχουν αναπτύξει μια παρόμοια προβληματική.[6] Αντίθετα η πλειοψηφία των μαρξιστών αλλά και των οργανώσεων, θεωρούν, ακόμα και σήμερα, υπερώριμο τον κομμουνισμό στην Ρωσία του 1917, αλλά παράλληλα καταδικάζουν τις μεθόδους που επιλέχτηκαν (σαν σταλινισμό). Αυτό φυσικά συνιστά αντίφαση. Όσο πιο καθυστερημένη είναι η χώρα τόσο πιο πολύ θα χρησιμοποιηθεί βία και καταναγκασμός. Το ΚΚΕ από αυτή την άποψη είναι πιο συνεπές. Αφού επιλέχθηκε η στρατηγική του αδύνατου κρίκου, και της οικοδόμησης σοσιαλισμού σε μια καθυστερημένη χώρα, με λιγότερο από 20% μισθωτούς, με ένα ωκεανό μικροαστών, ή καλλίτερα μικροαγροτών, που αντιτίθονταν στον σοσιαλισμό, η μαζική τρομοκρατία ήταν μονόδρομος. Σε συνθήκες έλλειψης δημοκρατικών παραδόσεων, που οι πολιτικές διαφορές λύνονταν ένοπλα, και με πρόθεση εξόντωσης του αντιπάλου, μπορεί κανείς να εξηγήσει το κύμα μαζικών εκκαθαρίσεων ακόμα και της εσωκομματικής αντιπολίτευσης, που ας σημειώσουμε ακολουθούσε ίδιες μεθόδους και αν είχε επικρατήσει κάπως έτσι (ίσως μόνο σε διαφορετική έκταση) θα έλυνε τα ζητήματα. Αλλού είναι το ζήτημα. Ότι αποδείχτηκε ότι έτσι, οικοδομείται ίσως ένας αυταρχικός σοσιαλισμός του στρατώνα, αλλά αυτό δεν μπορεί να πετύχει, τουλάχιστον όχι στον 21ο αιώνα και όχι σε αναπτυγμένες χώρες. Αυτό το απλό συμπέρασμα όμως δεν μπορεί να το βγάλει το ΚΚΕ. Και έτσι αναγκάζεται να διατυπώσει θέσεις που δεν στέκουν: όπως ότι αποδείχτηκε η ανωτερότητα του σοσιαλισμού (ακριβώς το αντίθετο, δυσφημίστηκε η ιδέα του στις πλατύτερες μάζες), ότι μπορεί να οικοδομηθεί σε μια χώρα και μάλιστα όχι την πιο αναπτυγμένη όπως η Ελλάδα (εξ ου και η θέση για αποδέσμευση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αφού προσδοκά εμείς να χτίζουμε σοσιαλισμό και οι κουτόφραγκοι να βασανίζονται ακόμα με τον καπιταλισμό), ότι υπήρχε ανώτερου τύπου δημοκρατία (καταλαβαίνοντας την αντίθεση αστικής και εργατικής δημοκρατίας μηχανιστικά, και μη μπορώντας να καταλάβει ότι η εργατική δημοκρατία δεν μπορεί να πάει πίσω από τα στοιχειώδη τυπικά αστικά δικαιώματα[7]). Φυσικά κανένα κόμμα δεν μπορεί να κατακτήσει με αυτές τις μεθόδους την ηγεμονία, άρα απομένει η ωμή βία[8] (που θεωρητικά στρέφεται κατά της αστικής τάξης, αλλά στην πράξη κατά κάθε διαφορετικής άποψης). Τέλος όσον αφορά τα αξεπέραστα προβλήματα και τις αντιφάσεις της πρώιμης σοσιαλιστικής οικοδόμησης, δεν τα θεωρεί αποτέλεσμα του ανώριμου της προσπάθειας, αλλά νομίζει ότι μπορούσαν να ξεπεραστούν με μια φυγή προς τα εμπρός: βουλησιαρχική και πρόωρη εισαγωγή των κομμουνιστικών σχέσεων, που κατά την γνώμη του αποτελούσε το κύριο διακύβευμα της πάλης «οπορτουνιστών» και «συνεπών».

· Τέλος πως εξηγεί την τελική επικράτηση του «οπορτουνισμού»; Εδώ νομίζουμε ότι το κείμενο ξεφεύγει από τα όρια της σοβαρότητας: οι οπορτουνιστές επικράτησαν λόγω των …απωλειών στις ταξικές μάχες και τον πόλεμο, λόγω της λειψής μαρξιστικής μόρφωσης(!), λόγω της εξάρτησης από τους αστούς ειδικούς, λόγω τεχνικής καθυστέρησης, και φυσικά και της ιμπεριαλιστικής πίεσης. Έτσι άθελα του το ΚΚΕ οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η επικράτηση του «οπορτουνισμού» ήταν λίγο πολύ προδιαγεγραμμένη.



Ο σοσιαλισμός του ΚΚΕ:

· Απόρροια των βασικών αντιλήψεων του ΚΚΕ για ένα σοσιαλισμό που δεν έχει ωριμάσει, δεν μπορεί να ηγεμονεύσει, και θα επιβληθεί όχι με βάση την θέληση της πλειοψηφίας αλλά την θέληση μιας οργανωμένης μερίδας της εργατικής τάξης, στηριγμένης στην βία και καταστολή[9] είναι και μια σειρά θέσεις όπως: η θεσμοθέτηση του καθοδηγητικού ρόλου του ΚΚ, που δεν κατακτάται αλλά επιβάλλεται, με μονοκομματικό πολιτικό σύστημα.[10] Η οργάνωση όλης της κοινωνίας στη βάση του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού. Η (επικίνδυνη) αναφορά για ανάγκη κατάργησης της μικροαστικής συνείδησης (λες και η συνείδηση αλλάζει με διοικητικά μέτρα). Η ετσιθελική εφαρμογή κομμουνιστικών μέτρων, σαν αποτέλεσμα πολιτικών αποφάσεων, ανεξάρτητα από την ωριμότητα των παραγωγικών δυνάμεων. Η ισοπέδωση των αμοιβών ήδη από τα αρχικά στάδια.[11] Η άμεση σχεδόν κατάργηση όλης της καπιταλιστικής αλλά και μικροαστικής ιδιοκτησίας. Η πολιτικά ακατανόητη θέση για πλήρη εθνικοποίηση της γης (ακόμα και της μικροαγροτικής). Η αυτοδύναμη οικονομική ανάπτυξη (θέση που την εποχή της διεθνοποίησης-παγκοσμιοποίησης φαίνεται εντελώς εξωπραγματική).


Ο κομμουνισμός του ΚΚΕ:

· Η διαφορά με τον σοσιαλισμό περιορίζεται στην διανομή. Ακόμα και ο Μαρξ πριν 150 χρόνια στην κριτική του προγράμματος της Γκόττα χαρακτήριζε σαν χυδαίο τον σοσιαλισμό που περιορίζεται στην διανομή παραβλέποντας τον τρόπο παραγωγής. Όμως στην προβληματική του ΚΚΕ δεν υπάρχει η αυτοματοποίηση, η απελευθέρωση της εργασίας και η μετατροπή της σε ζωτική ανάγκη[12]. Έτσι ειδοποιός διαφορά είναι η πλήρης ικανοποίηση των αναγκών. Ποιών αναγκών; Προφανώς καταλαβαίνοντας το ουτοπικό της πλήρους ικανοποίησης όλων των αναγκών, κάνει λόγο για «πραγματικές» και επιστημονικά καθοριζόμενες ανάγκες, αφήνοντας μεγάλο περιθώριο για αυθαιρεσία και διοικητικό-γραφειοκρατικό καθορισμό.

· Συνδέει την τελική νίκη του κομμουνισμού όχι με αντικειμενικές αιτίες όπως την δημιουργία αντίστοιχης υλικής βάσης (αυτοματοποίηση), και την απελευθέρωση της εργασίας, αλλά με την κομμουνιστική διαπαιδαγώγηση, κάτι που όχι μόνο συνιστά ιδεαλισμό, αλλά και περικλείει τον κίνδυνο αυταρχικού ελέγχου της συνείδησης. Κάνει ειδική αναφορά στο ότι δεν αναγνωρίζει διαφορά μεταξύ τυπικής και πραγματικής κοινωνικοποίησης, δηλαδή μεταξύ σοσιαλισμού και κομμουνισμού.


συμπεράσματα:

· Αν σταθεί κανείς στα σημεία κριτικής μας (και φυσικά υπάρχουν και πολλά άλλα στο κείμενο, αλλά ο χώρος δεν επιτρέπει να αναφερθούν) μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το ΚΚΕ όχι μόνο δεν μπορεί να προσφέρει στην υπόθεση του σοσιαλισμού, αλλά και ο ρόλος του είναι αρνητικός. Εμείς όμως έχουμε μια διαφορετική άποψη. Το ΚΚΕ είναι σταθερά υπέρ του σοσιαλισμού, φυσικά όπως τον γνώρισε και τον καταλαβαίνει. Υπέρ του κλασσικού μαρξισμού, αν και με μια σχηματοποιημένη ανάγνωση. Το ΚΚΕ δεν είναι ούτε μικροαστικό ούτε ρεφορμιστικό κόμμα. Απλά αντανακλά την θεωρητική και πολιτική κατάσταση μιας μερίδας της εργατικής τάξης, φθίνουσας ποιοτικά αλλά όχι κατ΄ ανάγκην ποσοτικά (διότι η χειρωνακτική εργασία στη βάση της μηχανικής παραγωγής παραμένει, και αναπαράγεται σε ένα βαθμό και στην βάση της αυτοματοποιημένης). Η κοινωνική συμμαχία για τον σοσιαλισμό πρέπει να περιλαμβάνει και αυτήν την μερίδα που προς το παρόν μάλιστα είναι πλειοψηφική. Και αν όπως είπαμε αδυνατεί να ανοίξει δρόμους στην θεωρία, έχει άλλα χρήσιμα χαρακτηριστικά: οργανωτικότητα, πείσμα, αγωνιστικότητα, πειθαρχία, που δεν τα έχει ή δεν τα έχει στον ίδιο βαθμό η άλλη, η σύγχρονη μερίδα. Φυσικά εναπόκειται στο ίδιο το ΚΚΕ το τι δρόμο θα διαλέξει. Όσο παραμένει στα σχήματα της πάλης κατά του «οπορτουνισμού», δυσκολεύει την ενότητα δράσης και μάλιστα αντικειμενικά παίζει ένα διασπαστικό ρόλο. Πιθανά να εξελιχθεί σε θετικότερη κατεύθυνση ιδεολογικά και πολιτικά αν η επαναστατική θεωρία ανανεωθεί πειστικά, στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό. Επίσης στο σοσιαλιστικό αύριο έχει θέση στα πλαίσια του σοσιαλιστικού πλουραλισμού. Είναι μάλλον πρόωρο να προσπαθήσουμε να μαντεύσουμε από τώρα τι στάση θα κρατήσει, δηλαδή αν θα έχει μια στάση δημιουργική ή εχθρική όσον αφορά την διαδικασία προς τον σοσιαλισμό[13].


3. ΣΥΝ: ανοικτός σε δύο ενδεχόμενα.

Ο ΣΥΝ εκφράζει μια μερίδα της εργατικής τάξης που σήμερα είναι σε σύγχυση. Βρίσκεται υπό ριζοσπαστικοποίηση, αλλά σε ένα βαθμό και κάτω από αστική επιρροή. Αυτή την κατάσταση φαίνεται να αντανακλά σε γενικές γραμμές το πρόγραμμα του ΣΥΝ.


Τα θετικά στοιχεία:

Το πρόγραμμα κάνει λόγο για σοσιαλισμό. Αναφέρει επίσης ότι ο καπιταλισμός δεν βελτιώνεται:

«Στρατηγικός στόχος του Συνασπισμού της Ριζοσπαστικής Αριστεράς είναι ο σοσιαλισμός, ο σοσιαλισμός με δημοκρατία και ελευθερία, ο σοσιαλισμός στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και στον κόσμο, ο σοσιαλισμός του 21ου αιώνα. Κοινή πεποίθηση όλων των συνιστωσών του ΣΥΡΙΖΑ, όλων των δυνάμεων που συσπειρώνει, ενταγμένων και ανέντακτων, είναι ότι το οικονομικό και κοινωνικό σύστημα του καπιταλισμού συσσώρευσε και εξακολουθεί να συσσωρεύει μύρια δεινά για ολόκληρη την ανθρωπότητα και ότι ο σκληρός πυρήνας του -η απόλυτη προτεραιότητα του κέρδους- δεν επιδέχεται εξωραϊσμό».

Επίσης μιλάει για μια οικονομία των αναγκών στην θέση του καπιταλιστικού κέρδους. Μιλάει για μια διαφορετική κοινωνία με κριτήρια την απασχόληση (και μάλιστα ποιοτικές θέσεις εργασίας, μια πολύ ενδιαφέρουσα ιδέα), το περιβάλλον (και όχι την πράσινη καπιταλιστική οικονομία), την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών. Μιλά για ανακατανομή πόρων αλλά και εξουσιών, για δημοκρατικά και ατομικά δικαιώματα, για πολιτιστική αναγέννηση. Έχει μια σειρά επεξεργασμένες προτάσεις, που μπορούν να αρχίσουν να υλοποιούνται ανάλογα με τους αγώνες που θα αναπτυχθούν και τους πολιτικούς συσχετισμούς, από σήμερα. Και προτείνει ένα δημοκρατικό δρόμο, που θα επιβάλλει αλλαγές σύμφωνα με την θέληση της πλειοψηφίας, με κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες, που αρχίζει από σήμερα. Τέλος σημαντικό είναι ότι θεωρεί τον σοσιαλισμό σαν μια διεθνή υπόθεση, με διεθνείς περιορισμούς και παραμέτρους. Ως εδώ καλά.

Τα προβληματικά στοιχεία:

Όμως ο σοσιαλισμός παραμένει μια φράση, δεν περιγράφονται ούτε κατ ελάχιστον τα βασικά του χαρακτηριστικά (για κομμουνισμό δεν κάνει καθόλου λόγο). Ούτε κάνει λόγο για κατάργηση της μεγάλης καπιταλιστικής ιδιοκτησίας σαν προϋπόθεση για την κοινωνία που προτείνει. Κάποια σημεία μάλιστα δίνουν την εντύπωση ότι ο σοσιαλισμός του περιορίζεται σε κάποια κοινωνικά αγαθά (υγεία, παιδεία, κοινή ωφέλεια), ενώ τα υπόλοιπα αγαθά θα παράγονται στον καπιταλιστικό τομέα. Επίσης κάποια σε έναν ασαφή τρίτο τομέα (ούτε ιδιωτικό, ούτε κρατικό):

«Με αυτό τον τρόπο, συνδέουμε την πορεία ανάπτυξης της χώρας με τη συγκρότηση ενός δημόσιου τομέα που δεν θα είναι ούτε ιδιωτικός ούτε κρατικός και ο οποίος δεν θα αποσκοπεί στο κέρδος. Ο τομέας αυτός θα οργανώνεται υπό μορφές οικονομικής δραστηριότητας υβριδικές ή μεταβατικές -συνεταιρισμοί, ενώσεις, ταμεία αλληλοβοήθειας, αυτοδιαχειριζόμενες οικονομικές μονάδες, κοινοπραξίες, εταιρείες λαϊκής βάσης, επιχειρήσεις ειδικού κοινωνικού σκοπού κ.λ.π.- που μπορεί μεν να λειτουργούν υπό τους καταναγκασμούς του καπιταλιστικού πλαισίου αλλά με όρους, τρόπους και σκοπούς που θα το υπερβαίνουν. Στόχος τους είναι να ικανοποιούν τις κοινωνικές ανάγκες και όχι την κρατική ή την ατομική ιδιοτέλεια, ενόσω θα λειτουργούν με βάση είτε την αρχή «ούτε κέρδη ούτε ζημιές» είτε με πλεόνασμα, το οποίο όμως δεν θα αποτελεί πηγή πλουτισμού αλλά πόρο για τη διεύρυνση της παραγωγής, τη μείωση του κόστους και τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων αγαθών ή υπηρεσιών».


Εκτός προβληματικής επίσης παραμένουν οι έννοιες σχέδιο-αγορά, κοινωνικοποίηση, χρηματικές και εμπορευματικές σχέσεις, το μέλλον της εργασίας κτλ. Κρίσιμη είναι η αδυναμία κριτικής εξέτασης της εμπειρίας των κοινωνιών του πρώιμου σοσιαλισμού για την εξαγωγή συμπερασμάτων για το μέλλον, εκτός από την κάπως επιφανειακή (και αυτονόητη σήμερα) αντίληψη για την ανάγκη δημοκρατίας και ελευθερίας.


Προς τον σοσιαλισμό, ή την σοσιαλδημοκρατία;

Είναι φανερό ότι εδώ πρόκειται για ένα ημιτελές πρόγραμμα. Δεν είναι σίγουρο αν θα εξελιχθεί προς την κατεύθυνση του σοσιαλισμού, ή της αστικής διαχείρισης (της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας). Η εξήγηση που δίνει το ίδιο το κείμενο είναι ότι δεν θέλει να δεσμεύσει τους μελλοντικούς αγώνες με σχέδια που είναι υπό διαμόρφωση:

«Έχουμε πλήρη συνείδηση ότι η νέα οικονομία των αναγκών που προτείνουμε θέτει ένα πλήθος ερωτημάτων στα οποία δεν είμαστε έτοιμοι να απαντήσουμε ολοκληρωμένα. Δεν μπορούμε να προφητέψουμε τις μέλλουσες εξελίξεις και τις επιταχύνσεις ή τις επιβραδύνσεις του ιστορικού χρόνου, δεν μπορούμε να προδικάσουμε τους αγώνες που θα αναληφθούν και τη συλλογική πείρα που μέλλει να συσσωρευτεί συναφώς, δεν μπορούμε να προβλέψουμε τις θεωρητικές επεξεργασίες που θα απαιτηθούν»

Μετά από αυτές τις σημαντικές ελλείψεις για ένα πρόγραμμα αριστερού κόμματος, λίγη σημασία έχει το μέρος των συγκεκριμένων διεκδικήσεων, όπου συνυπάρχουν μια σειρά θετικές ιδέες[14], με άλλες προβληματικές, όπως η εντύπωση που δίνεται για υποσχέσεις υπερβολικής αύξησης του βιοτικού επιπέδου πέραν πάσης λογικής, οι προτάσεις για υπερχρηματοδότηση τομέων χωρίς πειστική υπόδειξη των πόρων, οι νεολουδίτικες απόψεις για τα μεταλλαγμένα τρόφιμα, το χαΐδεμα των μικροαστικών στρωμάτων (αντί για περιορισμό της εκτεταμένης φοροδιαφυγής τους ο ΣΥΝ προτείνει και άλλες φοροαπαλλαγές), οι παροχές προς σχεδόν όλους (σε στυλ ΠΑΣΟΚ), μια κάπως ουτοπική μεταναστευτική πολιτική, μια υπερβολή στον προσανατολισμό σε κάποιες ομάδες όπως οι φυλακισμένοι κτλ.

Η αντιφατική φυσιογνωμία του ΣΥΝ, που επαναλαμβάνουμε αντανακλά τη μεταβατική κατάσταση της σύγχρονης εργατικής τάξης, φυσικά δεν πρέπει να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι ο ΣΥΝ είναι ή θα εξελιχθεί σε ένα άλλο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα. Οι ταξικοί και πολιτικοί αγώνες και η εμπειρία που θα δίνουν στις κοινωνικές δυνάμεις που εκπροσωπεί, οι συμμαχίες του με άλλες μικρές οργανώσεις της ριζοσπαστικής αριστεράς, καθώς και η θεωρητική δουλειά που μπορεί να αναλάβουν δυνάμεις του χώρου του, μπορεί να τον οδηγήσουν σε παραπέρα ριζοσπαστικοποίηση[15] και θεωρητική-προγραμματική αποσαφήνιση. Αυτή θα είναι μια πολύ θετική εξέλιξη για την υπόθεση του σοσιαλισμού στην χώρα μας.



[1] Τον Απρίλη έγινε και η προγραμματική συνέλευση του ΣΥΡΙΖΑ, στα ίδια περίπου πλαίσια του ΣΥΝ.

[2] Για την ακρίβεια είναι υπό διαμόρφωση, ακόμα δεν κυριαρχεί ποσοτικά.

[3] Οι οργανώσεις της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς στην Ελλάδα, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, σχετίζονται με ένα στενό κύκλο διανοουμένων και φοιτητών, και έχουν πολύ μικρή επίδραση στην ταξική και πολιτική πάλη.

[4] Έκφραση Λένιν και Μπουχάριν.

[5] Η επικαιρότητα του σοσιαλισμού τον 21ο αιώνα, ΔΙΑΠΛΟΥΣ τ.15/2006

[6] Πχ Ρούσης (ο Μαρξ γεννήθηκε νωρίς), ή και Catone (περιοδικό ΟΥΤΟΠΙΑ) με μια έννοια.

[7] Η Λούξεμπουργκ έκανε μια σχετική κριτική στους μπολσεβίκους, μη καταλαβαίνοντας ότι οι μπολσεβίκοι δεν θα μπορούσαν να σταθούν με δημοκρατικές μεθόδους, και ότι αναγκάστηκαν να καταργήσουν βασικές αντιπροσωπευτικές μορφές όπως η Συντακτική.

[8] Ο Λένιν θεωρητικοποίησε αυτήν την αντίληψη με το ιδεολόγημα ότι δεν μπορεί να κατακτηθεί η πλειοψηφία πριν κατακτηθεί η εξουσία. Φυσικά και δεν μπορεί σε συνθήκες που δεν έχει ωριμάσει η αναγκαιότητα του κομμουνισμού. Σε συνθήκες που ο καπιταλισμός πραγματικά (και όχι στο μυαλό μας) έχει φάει τα ψωμιά του, οι επαναστατικές ιδέες λογικά θα γίνουν ηγεμονικές, και η Αριστερά θα κατακτήσει την πλειοψηφία.

[9] Χαρακτηριστικά γίνεται λόγος και για αστικές αντιλήψεις εντός του κόμματος, οδηγώντας σε ένα καθεστώς ιδεολογικής τρομοκρατίας και αυτολογοκρισίας.

[10] Θέση που δέχτηκε κριτική από μια σειρά στελέχη όπως ο πρώην γραμματέας της ΚΟΑ Β. Καλαματιανός, που δεν εκλέχτηκε ούτε στην ΚΕ.

[11] Θέση που συγκέντρωσε την έντονη κριτική πολλών στον προσυνεδριακό διάλογο.

[12] Πιο αναλυτικά δες Πολίτη Διονύση: «κομμουνιστική προοπτική: πέρα από την ουτοπία…», στο http://dionisispolitis.blogspot.com/

[13] Ιστορικά έχουμε παραδείγματα κομμάτων που κράτησαν δημιουργική στάση σε διαδικασίες που δεν καθοδήγησαν τα ίδια, όπως το ΚΚ Κούβας, που συγχωνεύτηκε αργότερα με το κίνημα του Κάστρο, ή το ΚΚ Βενεζουέλας σήμερα.

[14] Όπως οι ποιοτικές θέσεις εργασίας, τα κριτήρια λειτουργίας των δημόσιων επιχειρήσεων, η οικονομία των αναγκών και συλλογικών αγαθών στην θέση του καπιταλιστικού κέρδους.

[15] Η επιθυμία του ΚΚΕ να στραφεί ο ΣΥΝ προς τα δεξιά (κεντροαριστερά), για να ηγεμονεύσει το ίδιο στην Αριστερά, είναι κοντόφθαλμη και άκρως επιβλαβής.

για την εξέγερση του Δεκέμβρη.

(ΔΙΑΠΛΟΥΣ τεύχος 30)

Τα γεγονότα που σημάδεψαν την Ελλάδα τον Δεκέμβρη αξίζει να συζητηθούν ξανά και ξανά. Και αυτό πολύ περισσότερο γιατί η ερμηνεία αλλά και τα συμπεράσματα που θα βγουν πρέπει να αποφεύγουν τον υποκειμενισμό και την μονομέρεια, κάτι που δεν μπορεί να επιτευχθεί αν δεν διασταυρωθούν όλες οι αντικρουόμενες ή διαφορετικές απόψεις.

Εξέγερση ή κάτι άλλο;

Ο χαρακτηρισμός των γεγονότων του Δεκέμβρη δέχτηκε διαφορετικές ερμηνείες και από διαφορετικές σκοπιές. Το ΚΚΕ πχ επικεντρώνει στα σχέδια παρακρατικών και άλλων κέντρων, και κράτησε από επιφυλακτική μέχρι εχθρική στάση. Άλλοι, εκτιμούν ότι «οι κινητοποιήσεις αυτές έρχονται από το μέλλον, γιατί δίνουν μια ιδέα για τις εξεγέρσεις που θα έρθουν αναπόφευκτα». Τι πραγματικά συνέβη;
Πιστεύουμε ότι στα γεγονότα εκείνα είχαμε τρία παράλληλα φαινόμενα, με πολύ διαφορετικό όμως ειδικό βάρος το καθένα:

• Το πρώτο και κύριο ήταν μια αυθόρμητη νεανική εξέγερση, μαζική και αυθεντική, που συμπύκνωνε την αγανάκτηση της νεολαίας για όλα τα αδιέξοδα που βιώνει στην εκπαίδευση και την εργασία, αλλά τυφλή, χωρίς αιτήματα και σχέδιο διεξόδου, με ηγεμονία αναρχοαυτόνομων αντιλήψεων ως προς τις μορφές πάλης και ίσως και τα συνθήματα.

• Παράλληλα, και σαν μέτρο αντιμετώπισης της (αλλά και πιθανόν με ευρύτερους σχεδιασμούς) είχαμε την δραστηριοποίηση μηχανισμών προβοκάτσιας, παρακρατικών ή και κρατικών. Μηχανισμών που αξιοποιούσανε στους σχεδιασμούς τους και μέρος του αναρχοαυτόνομου χώρου.

• Τέλος, και σαν υποπροϊόν της μαζικής εξέγερσης αλλά και της δράσης των παρακρατικών μηχανισμών, είχαμε και κάποια περιθωριακά, και μάλλον αμελητέα σε σχέση με αντίστοιχες καταστάσεις σε άλλα μέρη του κόσμου, φαινόμενα πλιάτσικου. Η μόνη σοβαρή πλευρά αυτού του φαινομένου ήταν η δόλια αξιοποίηση τους από κάποια ΜΜΕ.

Απέναντι σε ένα τόσο περίπλοκο φαινόμενο αναπτύχθηκαν στα πλαίσια της Αριστεράς δύο διαφορετικές στάσεις:

• Στο όνομα των όποιων προβοκατόρικων φαινομένων να καταδικαστεί το κίνημα στο σύνολο του (στάση που υιοθέτησε το ΚΚΕ).

• Στο όνομα της υπεράσπισης του κινήματος να αγκαλιαστούν ή να φαίνεται ότι αγκαλιάζονται και οι πράξεις τυφλής και αναποτελεσματικής βίας (στάση που υιοθέτησε σε γενικές γραμμές ο ΣΥΡΙΖΑ, και η εξωκοινοβουλευτική Αριστερά).

Μια τρίτη, κατά την γνώμη μας, πιο σωστή στάση θα ήταν η αποφασιστική υπεράσπιση του κινήματος, ακόμα και κάποιων αυθόρμητων εκδηλώσεων του, που δικαιολογούνται από το επίπεδο (αν)ωριμότητας του, αλλά αυτή η υπεράσπιση να συνοδεύεται από την εξίσου αποφασιστική καταδίκη των προβοκατόρικών σπασιμάτων και μπάχαλου. Και κάτι παραπάνω: όχι μόνο καταδίκη αλλά και παρέμβαση για τον περιορισμό τους. Παρέμβαση στις Γενικές Συνελεύσεις και τις καταλήψεις για λήψη σχετικών αποφάσεων, και λήψη μέτρων περιφρούρησης στην διάρκεια των κινητοποιήσεων. Ούτε δραπέτευση σε μοναχικές πορείες (όπως το ΚΚΕ), ούτε τακτική πόντιου Πιλάτου όπως ο ΣΥΡΙΖΑ («τι να κάνουμε, οι αναρχοαυτόνομοι τα σπάνε»), ούτε φυσικά ενθάρρυνση, όπως κάποιες συνιστώσες της εξωκοινοβουλευτικής (αλήθεια τι σημαίνει τα σπασίματα να μην είναι τυφλά, αλλά στοχευμένα; Να σπάνε μόνο τζιπ και όχι μικρά αυτοκίνητα; Θα εκδίδονται οδηγίες σπασίματος αυτοκινήτων συγκεκριμένου …κυβισμού;) .

Η εξέγερση και η Αριστερά.

Φυσικά σε τέτοια μεγάλα γεγονότα όλοι μπαίνουν κάτω από μεγεθυντικούς φακούς και κρίνονται σε πανεθνική κλίμακα. Και κυρίως η Αριστερά. Όμως χρειάζεται σοβαρότητα. Για παράδειγμα, κατά την γνώμη μας το ΚΚΕ κράτησε την χειρότερη στάση. Έχοντας φοβική στάση απέναντι στο αυθόρμητο, και έχοντας σαν πολιτική το να πολεμά ότι δεν ελέγχει, κράτησε την στάση που κράτησε, υπονομεύοντας τις σχέσεις του με την ριζοσπαστική νέα γενιά. Αλλά από αυτό μέχρι την εκτίμηση ότι «συντάχθηκε με την κυβέρνηση ενάντια στο κίνημα…», ή ότι είναι επαίσχυντη η αναφορά σε κουκουλοφόρους, ή ότι «σέβεται τα ιερά και τα όσια του συστήματος»(;;) έχει …κάποια διαφορά. Και είναι πολύ περισσότερο περίεργη τέτοια εκτίμηση όταν όλοι ξέρουμε ότι στην ιστορία του κομμουνιστικού κινήματος υπάρχουν περιστατικά όχι και πολύ αβρούς αντιμετώπισης κινημάτων με αναρχίζουσα ηγεμονία (πχ Κροστάνδη).

Ενδιαφέρον έχει να τεκμηριώσουμε τις αναλύσεις μας με κάποια στοιχεία για το πώς εκτιμήθηκε η στάση κάθε κόμματος από την ίδια την εργατική τάξη.
Η δική μας αίσθηση είναι ότι το μεν ΚΚΕ υπονόμευσε σημαντικά τους δεσμούς του με την νεολαία, και απλά κέρδισε μια εκτίμηση σε κάποια συντηρητικά στρώματα. Ο δε ΣΥΡΙΖΑ ενώ διατήρησε μια ζωντανή σχέση με ριζοσπαστικά τμήματα νεολαίας από την άλλη υπονόμευσε την ευρύτερη επιρροή του σε στρώματα εργαζομένων. Αν και δεν δημοσιεύτηκαν στοιχεία για την γνώμη κάθε τάξης ξεχωριστά, τα γενικά, δίνουν μια κατά προσέγγιση εικόνα. Για να μην κουράσουμε παραθέτοντας πίνακες, αντιγράφουμε την ανάλυση του Γ. Μαυρή (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 21/12/2008):
«Από την πρόσφατη κρίση, φαίνεται να ενισχύονται εκλογικά -μέχρι στιγμής- το ΠΑΣΟΚ (+1%) και το ΚΚΕ (+0,5%) και να αποδυναμώνονται η ΝΔ (-1%), και ο ΣΥΡΙΖΑ (-1%)…
Η εκλογική επιρροή του ΣΥΡΙΖΑ διατηρεί, σε μεγάλο βαθμό, την κοινωνική της όσμωση, στο χώρο των νεότερων ηλικιακών ομάδων (24% στις ηλικίες 18-34 ετών). Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και με την ευρύτερη κοινωνική απήχηση του κόμματος. Τόσο η δημοτικότητα του Α.Τσίπρα (-13%), όσο και η δημοτικότητα του κόμματος (επίσης -13%), καταγράφουν -μέσα σε 10 ημέρες- τις μεγαλύτερες απώλειες μεταξύ των πολιτικών αρχηγών και των κομμάτων Σημαντικές απώλειες καταγράφονται επίσης και στο δείκτη «καλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης(-8%) » …

Και στο μέλλον τι;

Μετά την νεολαιίστικη εξέγερση ακολούθησε η εξέγερση των αγροτών. Προφανώς με μικρότερη μαζικότητα αλλά όχι υποδεέστερη σε μορφές πάλης (το κλείσιμο των οδών αποτελεί μορφή βίας μάλλον πιο πιεστική και καταστροφική από το σπάσιμο μερικών βιτρινών). Εδώ βέβαια είχαμε εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά.
Εκείνο που θέλει εξέταση είναι το τι μπορούμε να περιμένουμε στο μέλλον. Ποιες είναι οι μορφές με τι οποίες θα κινηθούν οι εργαζόμενες τάξεις, θα είναι οι ίδιες με αυτές του Δεκέμβρη ή διαφορετικές; Αν και τίποτα δεν αποκλείεται, και η Αριστερά θα έπρεπε να είναι έτοιμη για κάθε ενδεχόμενο, αίσθηση μας είναι ότι τουλάχιστον η μερίδα της σύγχρονης εργατικής τάξης, που διευρύνεται και αποκτά όλο και μεγαλύτερο πολιτικό ειδικό βάρος, δυσκολεύεται να κινηθεί με τέτοιες μορφές. Οι πιθανότερες μορφές κίνησης της φαίνεται να είναι η μαζική συσπείρωση γύρω από ένα πρόγραμμα διαρθρωτικών αντικαπιταλιστικών αλλαγών, ρεαλιστικών σε ένα βαθμό από σήμερα, που στην πορεία της διεκδίκησης υλοποίησης τους, όχι μόνο στην χώρα μας αλλά και διεθνώς, θα μπαίνει και θα λύνεται το ζήτημα της εξουσίας. Σε μια τέτοια στρατηγική ανάγκη προσπάθησε να δώσει απάντηση το πρόσφατο έκτακτο συνέδριο του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ, αλλά το κατά πόσο αυτό έγινε πετυχημένα, είναι μια συζήτηση που πρέπει να γίνει.